बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. V. Sl. 51-53] पञ्चमोऽध्यायः 61 मध्ये तमःप्रविष्टं वितमस्कं मण्डलं च यदि परितः । तन्मध्यदेशनाशं करोति कुक्ष्यामयभयं च ॥५१॥ Sloka 51.—The eclipse is termed मध्यतम (Madhya- tama) when Rahu appears in the centre of the disc and the entire (circular) portion surrounding the same is un- concealed (bright all round). It will affect people living in the central countries, and people will suffer from colic. There will be general panic all over the country. This phenomenon occurs only in a Solar eclipse. पर्यन्तेष्वतिबहुलं स्वल्पं मध्ये तमस्तमोऽन्त्याख्ये । सस्यानामीतिभयं भयमसिंस्तस्कराणां च ॥५२॥ Sloka 52.—When the entire surrounding portion in the disc appears thick-dark while in the middle or central portion it is only slight, the eclipse is called Tamonthya. There will be danger to the crops through locusts, etc. and fear from thieves. The Eetibadhas or injuries are six in number, viz., अतिवृष्टिरनावृष्टिर्मूषकाः शलभाः शुकाः । अत्यासन्नाश्च राजानः षडेता ईतयः स्मृताः ॥ excessive rain, drought, rats, grasshoppers, parrots and neighbouring kings. तथा च कश्यपः सव्यगे तु सुभिक्षं स्यादपसव्ये तु तस्कराः । लीढे प्रजाः प्रहृष्टाः स्युर्ग्रसनं लोकनाशनम् ॥ निरोधे जनहर्षः स्यादागेहे नृपसङ्क्षयः । आमर्दितं चापमर्दे स्वयं क्षुभ्यन्ति पार्थिवाः ॥ स्वच्छं वर्णप्रदेशं यद्वाग्रातं तद्दिघातयेत् । मध्ये तमसि सन्दष्टे पीडयेत् मध्यदेशजान् ॥ दृष्टे तमसि पर्यन्ते सस्यानामीतिजं भयम् ।—इति श्वेते क्षेमसुभिक्षं ब्राह्मणपीडां च निर्दिशेद्राहौ । अग्निभयमनलवर्णे पीडा च हुताशवृत्तीनाम् ॥५३॥