चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 170, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें150
चक्रदत्त—९. रक्तपित्ताधिकारमु.
श्लोकात्. 77. कुडपं पलमात्रं तु चातुर्जातं सुचूर्णितम्, क्षिप्त्वा विलोडितं खादे द्रक्तपित्ती क्षतक्षयी. 78. कासश्वासपरीतश्च यक्ष्मणा च प्रपीडितः,
नूरुपलमुल अड्डसरसमुनु తెచ్చి ఎనిమిదిరెట్ల నీళ్లుపోసి वण्डि नाल्गवभागमु मिगुलुण्डगा करककाय 64 पलमुलु कलकण्ड 100 पलमुलु पिप्पळ्लु रेण्डु पलमुलु वीटिनि कलिपि चूर्णमुचेसि पैदानियन्दु कलिपि पक्वमैन पिम्मट चल्लार्चि तेने 8 पलमुलु दाल्चेनपट्ट एलकुलु जापत्रि नागकेसरमुलु वीटि चूर्णमु ओक पलमुनु वेसि कलिपि रक्तपित्तरोगुलुनु क्षतक्षयुलुनु भक्षिम्पवलयुनु. दग्गु श्वासलचेत बाधपडुवाఁडुनु क्षयरोगियुनु कूड भक्षिम्पवलयुनु.
खण्डकाद्यलोहमु.
श्लो. शतावरी छिन्नरुहा वृषमुण्डतिका बलाः. 79.
तालमूली च गायत्री त्रिफलाया वच स्तथा,
भार्गी पुष्करमूलं च पृथ क्पञ्चपलानि च. 80.
जलद्रोणे विपक्तव्यं अष्टमांशावशेषितम्,
दिव्यौषधहतस्यापि माक्षिकेण हतस्य वा. 81.
पलद्वादशकं देयं रुक्मलौहस्य चूर्णितम्,
खण्डतुल्यं घृतं देयं पलषोडशिकं बुधैः. 82.
पचेत्ताम्रमये पात्रे गुडपाको यथामतम्,
प्रस्थार्धं मधुनो देयं शुभाश्मजतु कं त्वचं. 83.
शृङ्गी विडङ्गं कृष्णा च शूंठ्यजाजी पलं पलं,
त्रिफलाधान्यकं पत्रं द्व्यक्षं मरिचकेसरम्. 84.
चूर्णं दत्त्वा सुमथितं स्निग्धे भाण्डे निधापयेत्,
यथाकालं प्रयुञ्जीत बिडालपदकं ततः. 85.
गव्यक्षीरानुपानं च सेव्यं मांसरसं पयः,
गुरुवृष्यानुपानानि स्निग्धं मांसादिबृंहणं. 86.
रक्तपित्तं क्षयं कासं पक्तिशूलं विशेषतः,
वातरक्तं प्रमेहं च शीतपित्तं वमिं क्लमं. 87.
श्वयथुं पाण्डुरोगं च कुष्ठं प्लीहोदरं तथा,
आनाहं रक्तसंस्रावं चाम्लपित्तं निहन्ति च. 88.