चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 201, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें182 चक्रदत्त—१२. हिक्काश्वासाधिकारमु.
लमु वीनि नन्निटिनि एन्निदिनि दिमाषमुल चोप्पुननु, पालु 32 पलमुलु, नेयि 16 पलमुलु, नीरु 64 पलमुलु वीनि नन्निटिनिकलिपि नेतिनि काञ्चवलयुनु. ईनेयि दग्गुलनु श्वासमुलनु मूलरोगमुलनु अरोचकमुलनु गुल्मव्याधुलनु विड्विबन्धमुनु क्षयमुनु नशिम्पं जेयुनु. इय्यदि हिंस्राद्याघृत मनंबडुनु.
तेजोवतीघृतमु.
श्लो. तेजोवत्यभया कुष्ठं पिप्पली कटुरोहिणी, भूतिकं पौष्करं मूलं पलांशं चित्रकं शठी. 21.
सौवर्चलं त्र्यूषणं लवणं बिल्वसैन्धिका, तालीसपत्रं जीवन्ती वचा त्रैरक्षसं समितैः. 22.
हिङ्गुपादै र्घृतं प्रस्थं पचेत्तोयचतुर्गुणे, एतद्व्यथाबलं पीत्वा हिक्काश्वासा जयेन्नरः. 23.
शोफानीलोदरो ग्रहणी हृत्पार्श्वरुज एव च.
चव्यमु, करककायलु, चेंगलुवकोष्टु, पिप्पळ्ळु, कटुकरोहिणी, कामंचि, पुष्करमूलमु, मोदागूड, चित्रमूलमु, कच्चूडमु, सौवर्चलवणमु, नेल ताडि, सैन्धवलवणमु, मारेडुचक्क, ताडीशपत्री, जीवंतियनुद्रव्यमु, वस वीनि नन्निटिनि ओक्कोक्ककर्षमु चोप्पुन तीसिकोनि मूडु माषमुलयॆत्तु इंगुवनु कलिपि नालुगुदेट्लिनीळ्ललो 16 पलमुल नेतिनि वंडवलयुनु. ईनेतिनि बलानुसारमुगा त्रागिन मनुष्युंडु वेक्किळ्लनु, श्वासमुनु, शोफनु, मूलरोगमुलनु, ग्रह णुलनु, रॊम्मुनोप्पि, पार्श्वपुनोप्पुुलनु जयिंचुनु.
भार्गीगुडमु.
श्लो. शतं संगृह्य भार्ग्यास्तु दशमूलात् तथा परम्. 24.
शतं हरीतकीनां च पचेत्तोयचतुर्गुणे, पादावशेषे तस्मिंस्तु रसे वस्त्रपरिस्रुते. 25.
आलोद्य च तुलां पूतां गुडस्य त्वग्भयां ततः, पुनः पचेत्तु मृद्वग्नौ यावल्लेहत्व मागतम्. 26.
शीतेषु मधुना श्चात्र षट्पलानि प्रदापयेत्, त्रिकटु त्रिसुगंधं च पलिकानि पृथक्पृथक्. 27.
कर्षद्वयं यवक्षारं संचूर्ण्य प्रक्षिपेत्ततः, भक्षयेदभयां मेकां लेहस्यार्धपलं लिहेत्. 28.
श्वासं सुदारुणं हन्ति कासं पंचविधं तथा, स्वरावर्णप्रदो ह्येष जरराग्नेश्च दीपनः 29.
फलोल्लेखागते माने न द्वैगुण्य मिहेष्यते, हरीतकीशतस्यात्र प्रस्थत्वादार्थकंजलम्.