चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 222, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्र तात्पर्यसहितमु. २०३
भूषिताङ्ग स्रग्वी सभक्तां पिशितोपदेशां, पिब न्सुरा न्नैव लभेत रोगान् मनोमतिघ्नं च मदं न याति. द्राक्षाकपित्थ फलदाडिमपानकंच तृष्णानविभ्रमहरं मधुशर्कराढ्यम्. पथ्याक्वाथेन संसिद्धं घृतं धात्रीरसेनवा, सर्पिः कल्याणकं वापि मदमूर्छाहरं पिबेत्. १५. सच्छर्दिमूर्छातिसारं मदं पूगफलोद्भवम्, सद्यःप्रशमये त्पीतं अतृप्ते र्वारि शीतलम्. १६. वश्यकरीषघ्राणा ज्जलपाना ल्लवणभक्षणा द्वापि, शाम्यति पूगफलमदः चूर्ण रुजाशर्कराकबलात्. शंखचूर्णजोघ्राणं स्वल्पं मद महोहति कूष्माण्डकरस स्सगुडः, शमयति मदनकोद्भवजम् धौत्तूरं च समर्थं सशर्करं पानयोगेन. १८.
चेव्वुनु सौवर्चलवणमु पोंगिञ्चिन इंगुव मादीफलमु शोंठि अजामोद वित्तनमुलु वीटिचूर्णमुनु मद्यमुतो चेर्चि ईयवलयुनु. इय्यदि मद्यपानमुचेतनगु मदमुलनु पोगोट्टुनु. मनुजुఁडु चक्कఁगा स्नानमु चेसिनवाఁडै मंचि गंधमु नलदिकोनि पूलकालिकल धरिञ्चि मांसरसमु गल यन्नमुनु तिनुचुन्न वाఁडै, तगुपाटिगा मद्यमुनु त्रागेनेनि अद्दान रोगमुलुनु पोंदఁडु. मति पोఁगोट्टगल मदमुनु कूड नोंदఁडु. द्राक्ष वेलगपंड्लु दानिम्म वीटितो चेसिन पानकमुलो तेनेनु चक्केरनु मिक्कुटमुगा वैचिकोनि सेविञ्चिनयेडल मद्यपानमुचे नगु मदमुल नणंचुनु. करक काय कषायमुचेतఁगानि उसिरिक रसमुचेतఁ गानि सिद्धमुचेयఁबडिन घृतमु, लेक कल्याणघृतमु गानि मदमुनु मूर्छलनु पोఁगोट्टुनु. शंखचूर्णमुगानि विरुपिडकल चूर्णमुगानि पील्चुटचेतनुन्नु चालिनंतवఱकु त्रागिनचो चल्लनीरुसयितमु त्रागुटचेतनु, छर्दि मूर्छ अतिसारमु पोकचेक्क वीटिवलनఁ बुट्टिन मदमुनु शीघ्रमुगा शांतिंपఁजेयुनु. अडविदानिम्म नस्यमुनु जलमुनु पील्चिनयेडलकानि, उप्पु तिनुट चेतఁ गानि, वक्कलु नमुलुटचे नगु सोक्कु (मदमु) अणगुनु. सुन्नमुनु चक्केरलो माटि भक्षिंचुटवलन, कोद्दिपाटि मदात्ययमु लणगुनु. बूडिद गुम्मडिरसमुलो बेल्लमुఁ जेर्चि द्रागिन, युम्मेत्तदिनटवलन नगु मदमुलु नशिंचुनु. चक्केर वेसिकोनि पालनु त्रागिन युम्मेत्तवलनि मदमु नशिंचुनु.
इट्लु चक्रदत्तयंदु मदात्ययाधिकारप्रकरणमु मुगिसॆनु.