चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 211

కటుంభరా వృశ్చికాలీ స్థిరా చైవ చ తైర్ఘృతమ్. 36.సిద్ధం చాతుర్థికోన్మాదగ్రహాపస్మారనాశనమ్, మహాపైశాచికం నామ ఘృత మేత ద్యథామృతమ్. 37. మేధాబుద్ధిస్మృతికరం బాలానాం చాంగవర్ధనమ్,

జటామాంసి కరక కాయలు మెట్టతావర దూలగొండి పసకలుక్రానుగ పచ్చమినును పిల్లిపిచ్చర ఖురాసానివామము గడ్డదవనము కటుకరోహిణి బ్రాహ్మీ వారాహికంద వట్టివేళ్లు మెంతి లక్ష్మి పెద్దపీచర క్షీరకాకోలి రెండువిధములగు ములకలును, చాగిఫలమును శాలిపర్ణి వీటితో నేతిని పక్వముచేయవలయును. ఇయ్యది చాతుర్థికజ్వరములను పిచ్చి గ్రహదోషము అపస్మారములను నశింపజేయును. ఇయ్యది మహాపైశాచికమనుఘృతము, అమృతముతోసమానము. మఱియును నిర్మలమగు బుద్ధినిచ్చును స్మృతినికలిగించును. బలమును అవయవములను పెంచును.

హింగ్వాదిఘృతము.

శ్లో. హింగుసౌవర్చలవ్యోషైః ద్విపలాంశైః ఘృతాఢకం, చతుర్గుణే గవాం మూత్రే సిద్ధ మున్మాదనాశనమ్. 38.

ఇంగువ సౌవర్చలవణము శొంఠిమిరియములు పిప్పళ్లు వీటిని రెండుపలములచొప్పున దీసికొని ఒక ఆఢకము నేతిని అంతకు నాలుగురెట్లు గోమూత్రమును చేర్చి ఘృతమును పక్వము చేయవలయును. ఇయ్యది యున్మాదములను పోగొట్టును.

లశునాద్య ఘృతము.

శ్లో. లశునస్యాపినష్టస్య తులార్థం నిస్తుషీకృతమ్, తదర్ధం దశమూల్యాస్తు ద్వ్యాఢకే౬పాం విపాచయేత్. 39. పాదశేషే ఘృతప్రస్థం లశునస్య రసం తథా, కోలమూలక వృక్షామ్ల మాతులుంగార్ద్రకైః రసైః. 40. దాడిమాంబు సురామస్తు కాంజికామ్లైః తదర్ధికైః, సాధయేత్త్రిఫలాదారులవణావ్యోష దీప్యకైః. 41. యమానీ చవ్య హింగ్వమ్ల వేతసైశ్చ పలార్థికైః, సిద్ధమేతత్పిబే చ్ఛూలగుల్మారోగజరాపహం. 42. బ్రధ్నపాండ్వామయప్లీహ యోనిదోష క్రిమిజ్వరాన్, వాతశ్లేష్మామయాంశ్చాన్యాన్ ఉన్మాదం శ్చావకర్షతి. 43.

50 పలములు ఉల్లి గడ్డలను తెల్లగడ్డలనుగా తెచ్చి, పొట్టునొలిచి 25 పలముల దశమూలములను చేర్చి, రెండాఢకముల నీటిలో పక్వము చేయవలయును. నాల్గ