भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 28, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 28

आंध्र तात्पर्यसहितमु. ७

भ.सि. 31. पांशुधाने यथावृष्टिः क्लेदय त्यतिकर्दमम्, तथा श्लेष्मणि संवृद्धे यवागूश्लेष्मवर्धिनी. 32. ^1गदात्यये मद्यनित्ये ग्रीष्मे पित्तकफाधिके, ऊर्ध्वगे रक्तपित्ते च यवागूरहिता ज्वरे. 33. तत्र तर्पणमेवाग्रे प्रदेयं लाजसक्तुभिः.

इत्लु सिद्धमुचेयఁबडिन यवागुवुनंदु गल भेदमुलनु इटुपै निरूपिंचुनु. सिक्तकमुलु मिगुलनट्टुलुकाचिन गंजि मंदमुनु, सिक्तकमुलु गलदि पेययु नगुनु. चाला सिक्तमुलुगलदि कापुडुगंजि. अनఁगा यवागुवु अगुनु. इय्यदि पलचनगानगुनु. अयिदु रॆट्लनीटिलो अनఁगा ऎसरुतोवंडिन अन्नमनఁबडुनु. नालुगुरॆट्ल नीटिलो विलेपियगुनु. पदुनालुगुरॆट्ल युदकमुलो चेसिन मंद मगुनु. आरुरॆट्लनीटितो यवागु वगुनु. दुम्मुगलचोट वर्षमुकुरिसिन नॆट्लु अंबलि अनगा बुऱद यगुनो, अट्टुले श्लेष्ममु पॆఱिगिनचोट यवागुवुकूड वाडिनचो नय्यदि श्लेष्ममुनु वृद्धि नॊंदिंचुनदे यगुनु. मदात्ययरोगमुनंदुनु, नित्यमुनु मद्यमुनु द्रागुटयंदुनु, ग्रीष्मऋतुवु अनगा ज्येष्ठषाढमासमुललोनु पित्त, कफाधिक्यतवलन नगुज्वरमुलयंदुनु, ऊर्ध्वगतमगु रक्तपित्तमुनंदुनु, यवागुवु मेलु सेयदु. अनगा अपथ्यकारि यनिभावमु. असमयमुललो लाजपेललचेत दप्पि नापुट मंचिदि.

{ पित्तज्वरमुललोचेयఁदगिन पाचनविधानमु, अभिघातादुल यंदलि पथ्यविधानमु, मुद्गयूष आमलकयूषादुलु. }

श्लो. ज्वरापहैः फलरसैः युक्तं समधुशर्करं. 34. द्रवेणालोडिता स्तै स्स्युः तर्पणं लाजसक्तवः, श्रमोपवासानिलजे हितो नित्यं रसोदनः. 35. मुद्गयूषौदनश्चापि देयः कफसमुद्भवे, सएव सितया युक्तः शीतपित्तज्वरे हितः. 36. रक्तशाल्यादय श्शस्ताः पुराणाष्षष्टिकै स्सह, यवाग्वोदनलाजार्थे ज्वरितानां ज्वरापहाः. 37. मुद्गामलकयूषस्तु वातपित्तात्मके हितः, ह्रस्वमूलकयूषस्तु कफवातात्मिके हितः. 38. निम्बमूलकयूषस्तु हितः पित्तकफात्मिके, मुद्गान् मसूरां श्चणकान् कुलत्थां श्च ^2ढकानपि. 39. आहारकाले ^3यूषार्थं ज्वरिताय प्रदापयेत्,


^1 'मदात्यये' अनि कोन्निप्रतुल पाठमु.
^2 'मुकुष्ठकान्' अनिकूढ पाठमुन्नदि यट.
^3 यूषार्थे.