चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 281, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें262 . चक्रदत्त — २३. वातरक्ताधिकारमु.
अयिदुरतुल प्रमाणमुतो नगुमाषमु चोप्पुन चेयवलयुनु. ईरीतिगा काचिन कषायमुनु वातरक्तमुनन्दु तगुनन्नि मोतादुलु निच्चुचुंडवलयुनु.
गूडूची घृतमु
श्लो.
गूडूचीक्वाथकल्काभ्यां सपयस्कं शृतं घृतम्,
हन्ति वातं तथा रक्तं कुष्ठं जयति दुस्तरम्. २२.
तिप्पतीगेतोनैन कषायमु कल्क मुलतो पालनु नेतिनि कलिपि पक्वमु चेयवलयुनु. इदि वातरक्तमुलनु भयङ्करमुलगु कुष्ठरोगमुलनु जयिंचुनु.
शतावरी घृतमु.
श्लो.
शतावरीकल्कगर्भं रसे तस्याश्चतुर्गुणे, क्षीरतुल्यं घृतं पक्वं वातशोणितनाशनम्. २३.
पिल्लपीचरकल्कमुलो नालुगुरेत्ल पिल्लपीचररसमुलो पालनु नेयिनि समानभागमुलुनुगा कलिपि नेतिनि पक्वमु चेयुवलयुनु. इय्यदि वातरक्तमुलनु नशिंपंजेयुनु.
अमृताद्य घृतमु.
श्लो.
अमृता मधुकं द्राक्षा त्रिफला नागरं बला. २४.
वासारग्वधवॄश्चीर देवदारु त्रिकंटकं, कुतुका सवरीकृष्णा काश्मर्यस्य फलानि च. २५.
रास्नातूरकगंधर्व वृद्धदारु घनोत्पलैः कल्कैरेभिस्समैः कृत्वा सर्पिः प्रस्थं विपाचयेत्. २६.
धात्रीरससमं दत्वा वारि त्रिगुणसंयुक्तं, सम्यक्सिद्धं तु विज्ञाय भोज्ये पाने च शस्यते २७.
बहुदोषान्वितं वातं रक्तेन सहमूर्च्छितम्, उत्थानं चापि गम्भीरं त्रिकजङ्घोरुजानुजम्. २८.
क्रोष्टुशीर्षे महाशूले चामावाते सुदारुणे, वातरोगोपसृष्टस्य वेदनानां चापि दुस्तरम्. २९.
मूत्रकृच्छ्र मुदावर्त प्रमेहं विषमज्वरम्, एतान्सर्वान्निहन्त्याशु वातपित्तकफोत्थितान्. ३०.
सर्वकालोपयोगेन वर्णायुर्बलवर्धनम्, अश्विभ्यां निर्मितं श्रेष्ठं घृतमेतदनुत्तमम्. ३१.
तिप्पतीगे यष्टिमधुकमु द्राक्ष त्रिफलमुलु शोंति मुत्तुवपुलगमु अड्डसरमु आरचिक्क शोंति देवदारुवु पल्लेरु कटुकरोहिणी कसिविंद पिल्लपीचर पिप्पळ्लु