चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 285, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें266
चक्रदत्त — २३. वातरक्ताधिकारमु.
मऱियु नन्दु 32 पलमुल तिप्पतीगेरसमुनु चेर्चि सावधानमुगा गूर्चुण्डि य- प्रमत्तुँडै कलियं बेट्टुचु पक्वमु चेयवलयुनु. अग्निसंपर्कमुन सगमुनीळ्लु इनिकिनपिम्मट दिम्पि वडियगट्टि मरलि पात्रलोनैचि नुडुक बेट्टवलयुनु. बागुगा गट्टिपाकनपिम्मट 16 पलमुल कर्पूरमुनु कलिपिन्दु त्रिफलमुल चूर्णमुनु अर्ध- पलमुलु शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्लु वीटिचूर्णमु नोकटिन्नर पलमुनु वायुविडं- गमुल चूर्णमुनु अरपलमुनु तेल्लतेगडनु कालपलमुनु दन्तिद्वयमुनु पावुपलमुनु तिप्पतीगे नोकपुलमुनु कलिपि चक्कगा पक्वमु चेसि सुगंधमु गल नीळ्लनु गंजिनी अनुपानमुगा नुंचि युपयोगिम्पवलयुनु. ईयौषधमुनु सेविंचि इच्छवच्चिनट्लु आहार विहारमुल ननुभविम्पवलेनु. इय्यदि शरीरमु नड्ड- गिंचेडि वातरक्तरोगमुनु एकजद्वंद्वजमु लगुरोगमुलनु चिरकालमुनुंडि पुट्टिनरोगमुनु स्रविंचुनट्टिवियुनु इंडिनट्टिवियुनु ब्रद्दलैनट्टिवियुनु जानुवुल वऱकु गलिगिनट्टिवियनगु वातरक्तमुलनुपोँगोट्टुनु. गायमुलु दग्गु कुष्ठु गुल्ममु वापु उदररोगमु पांडुरोगमु मेहरोगमु अग्निमांद्यमु वंध्यात्वमु मेहपीड वीटिनि पोँगोट्टुनु. निरंतरमुनु सेविंचेदरेनि अन्निरोगमुल निय्यदि पोँ- गोट्टँगलगु. मुसलितनमुनु तोलँगिंचि किशोररूपमु नोसंगुनु. करक्कायलु 16 पलमुलुनु उसिरिक 16 पलमुलुनु ताडि 16 पलमुलुनु 434 पलमुल नीटिलो बेल्लमुनुवलेने गुग्गुलुमुनकूड पक्वमु चेयवलयुनु. विशेष मिन्दु सुगंधवस्तु- वुल चेर्चुटमात्रमे.
अमृताद्यगुग्गुलुः
श्लो. प्रस्थमेकं गुडूच्यास्तु अर्धप्रस्थं च गुग्गुलोः, प्रत्ये-
कं त्रिफलार्धांश्व तत्प्रमाणं विनिर्दिशेत् . 50. सर्व मेकत्र सं-
क्षुद्य साधयेत्त्वर्धणेम्भसि, पादशेषं परिस्राव्य पुन रग्नौ
वधिश्रयेत्. 51. ताव त्पचे त्कषायं तु याव त्सान्द्रत्व-
मागतम्, दन्तीव्योषविडङ्गानि गुडूची त्रिफलात्वचः. 52. तत-
श्चार्धपलं पूतं गृह्णीया च्च प्रतिप्रति, कर्षं तु त्रिवृता-
या स्तु सर्व मेकत्र कारयेत्. 53. तस्मि न्सुसिद्धं विज्ञाय कवो-
ष्णे प्रक्षिपे द्बुधः, तत श्चाग्निबलं ज्ञात्वा तस्यमात्रां प्रदाप-
येत्. 54. वातरक्तं तथा कुष्ठं गुदजा न्यग्निसादनं, दुष्टव्रण
प्रमेहं श्च सामवातं भगन्दरं. 55. नाड्याढ्यवातश्वय