चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 305, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें286 चक्रदत्त — २६. शूलाधिकारमु.
नगु पदार्थमुलनु सेविंचुट वीनिनि चेयवलयुनु. पिप्पळ्लु मोडि चव्यमु चित्रमूलमु शोंठि वीटितोचेसिनगुडमु (गुडायणीयनुनदि) दीपनमुनयिनदि. शूललु नशिंचुनु. दीनिनि नीटिलो नान वेयवलयुनु. सैंधवलवणमु. सुन्नगु लवणत्रयमु पिप्पळ्लु मोडि चव्यमु चित्रमूलमु शोंठि इंगुव वीटि चूर्णमुनु वेच्चजेसि गोरुवेच्चनिनीळ्लतो त्रागिन कफशूलमुलु नशिंचुनు. मारेडु चेक्क आमुदपुगिंजलु चित्रमूलमु शोंठि इंगुव सैंधवलवणमु इवियुनु तत्कालमुन शूललनु नशिंपఁजेयुनु.
शूलामपाचनमुनकु मुस्तादुलु.
श्लो. मुस्ता वचां तिक्तकरोहिणींच तथाभयां निर्दहनीं च तुल्याम्, पिबेत्तु गोमूत्रयुतां कफोत्थे शूले तथामस्यच पाचनार्थम्. ३५.
वचाब्दाग्निवृथायातिकता चूर्णं गोमूत्र संयुतम्, सक्षारं वा पिबे त्क्वाथं बिल्वादेः कफशूलनुत्. ३६.
मातुलुंगरसो वापि शिग्रुक्वाथ स्तथापरः, सक्षारो मधुना पीतः पार्श्वहृत्पृष्ठिशूलनुत्. ३७.
आमशूले क्रिया कार्या कफशूलविनाशिनी, सेव्य मामहरं सर्वं यदग्निबलवर्धनम्. ३८.
सहिंगुतुंबुरुव्योष यमानी चित्रकाभयाः, सक्षार लवणा श्चूर्णं पिबे त्प्राति स्सुखांबुना. ३९.
विण्मूत्रानिलशूलघ्नं पाचनं वह्निदीपनम्, चित्रकं ग्रंथिकैरंड शुंठीधान्यं जलैः शृतं. ४०.
शूलानाहविबंधेषु सहिंगु. बिडदाडिमं, दीप्यकं सैंधवं पथ्या नागरं च चतुस्समं. ४१.
भृशं शूलं जय त्याशु मंदस्याग्नेश्च दीपनं, समाक्षिकं बृहत्यादि पिबे त्पित्तानिलात्मके. ४२.
व्यामिश्रं वा विधिं कुर्या च्छूले पित्तानिलात्मके, पित्तजेकफजे वापि या क्रिया कथिता पृथक्. ४३.
एकीकृत्य प्रयुंजीत तां क्रियां कफपित्तजे, पटोलत्रिफलारिष्ट क्वाथं मधुयुतं पिबेत्. ४४
पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दि दाहशूलोपशान्तये, रसोनं मधुसंमिश्रं पिबे त्प्रातिः प्रकाङ्क्षितः. ४५.
वातश्लेष्मभवं शूलं निहन्तुं वह्निदीपनं.