चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

366 చక్రదత్త—౩౮. శోధాధికారము.

గలిజేరు వేప చేదుపొట్ల శొంఠి కటుకరోహిణి తిప్పతీగ దేవదారువు కరక్కాయలు వీటికషాయము సంపూర్ణముగా శరీరమునందలి శోఫలను పోగొట్టును.

శోధయందు గుడయుక్తార్ద్రక రసాదులు.

శ్లో. ఆర్ద్రకస్య రసః పీతః పురాణగుడమిశ్రితః, అజాక్షీరాశినాం శీఘ్రం సర్వశోధహరోభవేత్. 10. పునర్నవా దారు శుంఠీ క్వాథే మూత్రేచ కేవలే, దశమూలరసే వాపి గుగ్గులుః శోధనాశనః. 11. బిల్వపత్రరసం పూతం శోషణం శ్వయథౌ త్రిజే, విట్సంగే చైవ దుర్నామ్ని నిదధ్యాత్కామలాస్వపి. 12. గుడపిప్పలిశుంఠీనాం చూర్ణంశ్వయథునాశనం, ఆమాజీర్ణప్రశమనం శూలఘ్నం వస్తిశోధనం. 13. పురోమూత్రేణ సేవేత పిప్పలీ వా పయోన్వితా, గుడేన వా ఉభయాతోల్యా విశ్వం వా శోధరోగినాం. 14. గుడార్ద్రకం వా గుడనాగరం వా గుడాభయం వా గుడపిప్పలీం హ, కర్షాభివృద్ధ్యా త్రిఫల ప్రమాణం ఖాదేన్నరః పక్ష మథాపి మాసం. 15. శోధ ప్రతిశ్యాయ గలాస్యరోగాన్ సశ్వాసకాసారుచిపీనసాం శ్చ, జీర్ణజ్వరార్శో గ్రహణీవికారాన్ హన్యాత్తథా న్య న్కఫవాతరోగాన్. 16.

ప్రాఁతబెల్లముతో చేర్చి అల్లపురసమును త్రాగవలయును. మేకపాలను త్రాగిన శోధ నశించును. గలిజేరు దేవదారు శొంఠి వీటికషాయమునందుగాని కేవలమును గోమూత్రములోగాని దశమూలముల రసములోగాని చేర్చి గుగ్గిలమును సేవించినచో శోధలునశించును. త్రిదోషముల శోధలందు బిల్వపత్రరసమును వడకట్టి త్రాగిన శుష్కించును. దీనినే మలబద్ధమునందును శూలరోగమునందును కామెలయందును దీనినే చేయవలయును. బెల్లము పిప్పళ్ళు శొంఠివీటిచూర్ణము శోధలనుపోఁగొట్టును. ఆమపుట్టజీర్ణమును పోగొట్టును. శూలలను పోగొట్టును. వస్తిని శోధించును. గుగ్గులమును గోమూత్రముతోగాని పిప్పళ్లను పాలతోగాని బెల్లముతో కరక్కాయనుగాని లేక శొంఠిని గాని తినిన శోధ (వాపు) నశించును. బెల్లము అల్లముగాని బెల్లము శొంఠిగాని బెల్లము కరక్కాయలు గాని బెల్లము పిప్పళ్ళు గాని కర్షముచొ॥ పెంచి మూడుపలముల వఱకు పదిహేను రోజులు వఱకు గాని ఒక నెలగాని తినినచో వాపు పీనస మున్నగు రోగములు నశించును.