भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 391, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 391

370 चक्रदत्त — ३८ शोथरोगाधिकारमु.

प्रेंखणपु कषायकल्कमुलो १६ पलमुल नेतिनि पक्वमु चेसि सेविंचि एकदोष द्विदोष त्रिदोषजमुल वापुलु सयितमु नशिंचुनु.


❖ स्थलपद्मकघृतम् ❖

श्लो.
स्थलपद्मपलाpart? -> स्थलपद्म पलाल्यष्टौ त्र्यूषणस्य चतुःपलम् । ३६ ।
घृतप्रस्थं पचेद्धीभिः क्षीरं दत्त्वा चतुर्गुणम् ।
पञ्चकासान् हरेच्छीघ्रं शोथं चैव सुदुस्तरम् ॥ ३७ ॥

तात्पर्य (तेलुगु):
मेट्टतामर ८ पलमुलु, शोंठि मिरियंगुलु पिप्पळ्ळु ४ पलमुलु—वीटिनि कषायमु चेसि अंदु नाल्गुरेट्लु पालु कलिपि १६ पलमुल नेतिनि अंदु पक्वमु चेसि सेविंचिन पञ्चविधमुलगु दग्गुलु, भयङ्करमुलगु वापुलुनु कूड नशिंचुनु.


❖ शैलेयाद्यघृतम् ❖

श्लो.
शैलेयकुष्ठागुरुदारुकौन्तीत्वक्पद्मकैलाम्बुपलाशमुस्तैः ।
प्रियङ्गुस्थाणेयकहेममांसीतालीशपत्रप्लवपत्रधान्यैः ॥ ३८ ॥
श्रीवेष्टकध्यामकपिप्पलीभिः स्पृक्कानखैरप्यथ यथोपलाभम् ।
वातान्वितेऽभ्यङ्गमनुशन्ति तैलं सिद्धं सुपिष्टैरपि च प्रदेहम् ॥ ३९ ॥

तात्पर्य (तेलुगु):
शैलेयमु, कोष्ठु, अगरु, देवदारु, रेणुकबीजमुलु, लवंगपुपट्ट, कमलमुलु, एलकलु, कुरुवेरु, तुंगमुस्तैलु, प्रियंगुवु, दवनमु, हेममु, जटामांसि, तालीशपत्री, धनियमुलु, जापत्री, श्रीवेष्ट धूपमु, रोहिषतृणमु, पिप्पळ्ळु, स्पृक्क अनु द्रव्यमु, नखमनु गंधद्रव्यमु—वीटिनि दॊरिकिनंतगा तॆच्चि तैलमुनु सिद्धमु चेसि मर्दिंचिन गानि, वीटिनि नूरि पट्टु वेयुट गानि शोथलकु हितकरमु अगुनु.


❖ शुष्कमूलाद्यघृतम् ❖

श्लो.
शुष्कमूलकवर्षाभूदारूरास्नामहौषधैः ।
पक्वमभ्यञ्जनात्तैलं सशूलं श्वयथुं जयेत् ॥ ४० ॥

तात्पर्य (तेलुगु):
ऎंडिन मुल्लगिवेळ्ळु, गलिजेरु, देवदारुवु, सन्नरास्न, शोंठि—वीटितो पक्वमु चेसिन तैलमुनु रुद्दिननु वापुलु नशिंचुनु.


❖ पुनर्नवालेहमु ❖

श्लो.
पुनर्नवामृतादारुदशमूलरसाढके ।
आर्द्रकस्वरसे चांशे गुडस्य तु तुलां पचेत् ॥ ४१ ॥
तत्सिद्धं व्योषचव्यैलात्वक्फलैः कार्षिकैः पृथक् ।
चूर्णीकृतैः क्षिपेच्छीते मधुनः कु...