भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 392, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 392

आन्ध्र तात्पर्यसहितमु । ३७१


...डपं लिहेत् । ४२ । लेहः पौनर्नवो नाम शोथशूलनिषूदनः ।
श्वासकासारुचिहरो बलवर्णाग्निवर्धनः ॥ ४३ ॥

तात्पर्यमु (तेलुगु):
गलिजेरुतिप्पतीगेदेवदारुवु दशमूलमुलु वीटियोक्क आधकपुपरिमाणमुगल रसमुलोनु १६ पलमुल अल्लपुरसमुनु १०० पलमुल बेल्लमुनुपक्वमुचेसि शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्ळुचव्यमुएलकुलु लवंगपुपट्ट जापत्रि वीटिनि ओक्कोक्क कालु पलमु चोप्पुनचूर्णमु चेसि चल्लारिन पिम्मट पैदानिलो वेसि नालुगुपलमुल तेनेतो॑नु कलपवलसिनदि। इय्यदि वापुलनु शूललनु श्वासकासमुलनु अरुचिनि पोंगोत्ति बलमुनु कांतिनि पेंपुँ जेयुनु।


॥ दशमूलहरीतकी ॥

श्लोकः
दशमूलकषायस्य कंसे पथ्याशतं पचेत् ।
तुलां गुडाद् घने दद्याद् व्योषक्षारं चतुःपलम् ॥ ४४ ॥
त्रिगन्धं सुवर्णांश्च प्रस्थार्धं मधुनो हिमे ।
दशमूलीहरीतक्यः शोथांश्च हन्युः सुदारुणान् ॥ ४५ ॥
ज्वरारोचकगुल्मार्शोमेहपाण्डूदरामयान् ।
प्रत्येकमेककर्षांशं त्रिगन्धममतो भवेत् ॥ ४६ ॥
कंसहरीतकी चैषा चरके पठ्यतेऽन्यथा ।
एतन्मानेन तुल्यत्वं तेन तत्रापि वर्ण्यते ॥ ४७ ॥

तात्पर्यमु (तेलुगु):
४८ पलमुल दशमूलपु कषायमुलों नुरुकरक्कायलन पक्वमुचेसि गट्टिपडिनपिम्मट १०० पलमुल बेल्लमु शोंठि मिरियमुलु पिप्पळ्ळु यवक्षारमु ४ पलमुलनु लवंगपुपट्ट एलकुलु जापत्रि वीटि चूर्णमु ओक तुलमुनु चेर्चि सिद्धमुचेसि चल्लारिनपिम्मट ८ पलमुल तेनेनु कलिपि सेविंचिनचो भयंकरमुलगु वापुलनु नशिंचुनु। ज्वरमु अरोचकमु गुल्ममु मूलरोगमु प्रमेहमु पांडुवु उदररोगमु वीटिकैसचो लवंगपुपट्ट मुन्नगु वाटिनि मूडुतुलमुलु चेर्पवलयुनु। इदिसंकहरीतकि अंदुरु। चरकमुलों मरिमोकरीतिगा चेप्पबडिनदि। इंदु वर्णिंचिन मानमुने अंदुनु वर्णिंचि युन्नारु।


॥ कंसहरीतकी ॥

श्लोकः
द्विपञ्चमूलस्य पचेत् कषाये कंसेऽभयानां च शतं गुडाच्च ।
लेहे सुसिद्धे च विनीय चूर्णं व्योषत्रिसौगन्ध्यमुपासिते च ॥ ४८ ॥
प्रस्थार्धमात्रं मधुनः सुशीते किञ्चिच्च चूर्णं...