चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 403, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें382 चक्रदत्त—४०. गलगण्डाधिकारमु.
हितकरमु. पालु नीळ्लु वीटितो सेचन चेयुट, काकोलीगणपुटौषधुल कषायमुनु चल्लार्चि चक्केरतो कलिपि सेविंचुटयुनु हितकरमुलु. करक्कायचूर्णमुनु द्राक्षरसमुतो गानि इक्षुरसमुतो गानि त्रागवलयुनु. मधुकमु नेरेडु मुन्नगु वानिनि नूरी पैनिपट्टिंपवलयुनु. दोषमुल ननुसरिंचि चिकित्सलनु चेयुचुंडवलयुनु. इत्लुचेसिनपिम्मट कफग्रंथुलनु स्वेदमुचेयिंचि अपिम्मुट अंगुष्ठमुनु दुम्मुतोर्नु चिन्न रालतोर्नु विम्लापनमु चेयवलयुनु.
विकंकतादि लेपमु.
श्लो. विकङ्कतार्गवधिकाकणास्त्री काकादनी तापसवृक्षमूलैः,
आ लेपयेदेनमलाबुभार्ङ्गी करञ्जकालामदनैश्च विद्वान्. 44.
दन्ती चित्रकमूलत्वक्सुधार्कपयसी गुडः, भल्लातकास्थिकासीसं लेपोभिन्द्याच्छिलामपि. 45.
ग्रन्थ्यर्बुदादिजिल्लेपो मातृवाहककीटजः, सर्जिकामूलकक्षारः शङ्खचूर्णसमन्वितः, प्र लेपो विहित स्निग्धो हन्ति ग्रन्थ्यर्बुदादिकान्. 46.
मुलुदंति रेल एट्टिचिरेसनग अडविदौंड इंगुदीवृक्षमुवेळ्लु वीटितोनु सर गंटुभारंगि नल्लतेगड उम्मेत्तकाय वीटितोनु लेपनमुलनु चेयिंचिननु, दंति चित्रमूलमु वेळ्लु जमुडुपालु बेल्लमु जीडिवित्तनमुलु कासीसमु वीटितो लेपनचेयिंचिननु राळ्लैननु तेगिपोवुनु. बुरदलो तित्तेगेडि पुरुवुलु मुनग यवक्षारमु शंखचूर्णमु वीटिनि नूरी लेपनचेसिननु ग्रंथुलु मुन्नगुनवि नशिंचुनु. मर्मस्थलमु तप्प तक्किनचोट्ल पुट्टि-पक्वमुकानट्टि-ग्रंथुलनु काल्पवलयुनु.
ग्रन्थिपाचन विधि.
श्लो. ग्रन्थीनमर्मप्रभवानपक्वानुद्धृत्य वाग्निं विदधीत वैद्यः,
क्षारेण वैतानप्रतिसारयेत्तु संलिख्य संलिख्य यथोपदेशम्. 47.
ग्रन्थ्यर्बुदानां नयतोविशेषः प्र देहहेत्वाकृतिदोषदूष्यैः,
ततश्चिते तेष्विह गर्बुदानि विधानविद्ग्रन्थिचिकित्सितेन. 48.
वातार्बुदेचाप्युपनाहनासैः स्निग्धैश्च मांसैरथ वेशवारैः,
स्वेदं विधात्युत्कुशलस्तु नाड्या शृङ्गेण रक्तं बहुशोहरेच्च. 49.
स्वेदोपनाहा मृदवस्तु पथ्याः पित्तार्बुदे कायविरेचनानि,
विघृष्य चोदुम्बरशाकगोजीपत्रैः भृशं क्षौद्रयुतैः प्रलिम्पेत्. 50.