चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 404, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्रतात्पर्यसहितमु. 383
श्लक्ष्णीकृतै स्सर्जरसप्रियङ्गुपतङ्गलोध्रार्जुनयष्टिकाव्हैः, लेपनं
शङ्खचूर्णेन सहामूलकभस्मना, कफार्बुदापहं कुर्याद्ग्रन्थ्या-
दिषु विशेषतः. 51.
वैद्योपदेशमु ननुसरिञ्चि क्षीरक्षारमुलतो प्रतिसारणमुनु चेयवलयुनु. प्रदेशमुनु कारणमुनु आकारमुनु दोषमुनु दूष्यमुनु गुर्तेఱिङ्गि वैद्युँडु आर्बुदरोगमुनकु चिकित्सनु चेयवलयुनु. वातार्बुदमुनन्दु उपनाहमुनु स्वेदमुनु स्निग्धमगु मांसमुclass नुपयोगिम्पवलयुनु. वैद्युँडु नेर्परियै नाळमुलकु चेमटनु पट्टिञ्चुचुण्डवलयुनु. शृङ्गमुलद्वारा रक्तमुनु विस्तारमुगा वेडलिम्पवलयुनु. पित्तार्बुदमुलन्दु स्वेदमिच्चुट पिडिकट्टुट मेल्लगा प्रवर्तिकिप्पिञ्चुटलनु चेयवलयुनु. मेडि, गेड्डिवारिवानबालु वीटिआकुलतोकूड नूरि पिम्मट सर्जरसमु प्रियङ्गुवु लॊद्दुग रक्तचन्दनमु अर्जुनवृक्षमु यष्टिमधुकमु वीटिनि तेनेतो नूरि पट्टु वेयवलयुनु. कफार्बुदमुनन्दुनु ग्रन्थि मुन्नगुवानिकिनि शङ्खचूर्णमुनु मुनगभस्ममुनु कलिपि लेपनमु चेयवलेनु.
❧ निष्पावादि लेपमुलु. ❧
श्लो. निष्पावपिण्याककुलुत्थकल्कै र्मांसप्रगाढै र्दधिमर्दितैश्च,
लेपं विदध्यात्क्रिमयो यथात्र मुञ्चन्त्यपथ्या न्यथ मक्षिका वा. 52.
अल्पावशिष्टं क्रिमिभिः प्रजग्धं लिखेत्ततोऽग्निं विदधीत पश्चात्,
यदल्पमूलं त्रपुताम्रसीसैः संवेष्ट्य पत्रै रथ वाऽयसै र्वा. 53.
क्षाराग्निशस्त्राण्यवतारयेच्च मुहुर्मुहुः प्राणानुवेक्ष्यमाणः,
यदृच्छया चोपगतानि पाकं पाकक्रमेणोपचरेद्यथोक्तम्. 54.
उपोदिकारसाभ्यक्ता स्तत्पत्रपरिवेष्टिताः,
प्रणश्यन्त्यचिरान्नॄणां पिडकार्बुदजातयः. 55.
उपोदिका काञ्जिकतक्रपिष्टा तयोपनाहो लवणेन मिश्रः,
दृष्टोऽर्बुदानां प्रशमाय कैश्चिद्दिनेदिने वा त्रिषु मर्मजानाम्. 56.
लेपोऽर्बुदजिद्रम्भामोचकभस्म तुषशङ्खचूर्णकृतः,
सरटरुधिरार्द्रक गन्धकयवबिडङ्ग नागरैर्वाथ. 57.
स्नुहीगण्डीरिकास्वेदो नाशयेदर्बुदानि च,
सीसकेनाथ लवणैः पिण्डारकफलेन वा. 58.
हरिद्रा लोध्र पत्तुङ्ग गृहधूम मनश्शिलाः,
मधु प्रगाढो लेपोयं मे