भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 411, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 411

390 चक्रदत्त—४३, व्रणशोधाधिकारमु.

मु. इक पक्वमुअयिनदानिनि गायमुलकुवलेने युपचरिंपवलयुनु. क्रिंदिमीदिकि स्रावमुगलवि द्रधुललॊ मैरेयाप्लुसुरासवमुलगानि वरणादिगणक्वाथमुनु गानि- मुनगरसमुलो तेनेनु वैचिकोनि गानि त्रागवलयुनु. कॊऱ्ऱलु धातकीकुसुममु लॊद्दुग कट्फलमु अजगरत्वक्कु वीटितो तैलमुनुचेसि विद्रधिकींशोधनमु चेयवलयुनु.

इट्लु चक्रदत्तयंदु विद्रध्यधिकार प्रकरणमु मुगिसेनु.


४३. व्रणशोधाधिकारमु.

❧ व्रणशोध कुपायमुलु. ❧

श्लो. आदौ विम्लापनं कुर्या द्वितीय मवसेचनं, तृतीय मुपनाहं च चतुर्थीं पाटनक्रियां। १।
पंचमं शोधनं चैव षष्ठं रोपण मिष्यते, एते क्रमा व्रणस्योक्ताः सप्तमो वैकृतापहः। २।
मातुलुंगाग्निमंथौ च भद्रदारुमहौषधं, अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोधहः। ३।
कल्कः कांजिक संपिष्टः स्निग्धः शाखोटकत्वचः, सुपर्ण इव नागानां रक्तशोधविनाशनः। ४।
दूर्वाचनलमूलंचमधुकंचंदनंतथा, शीतलाश्चगणा स्सर्वे प्रलेपः पित्तशोधहः। ५।
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्ष वेतसवल्कलैः, ससर्पिष्कैः प्रलेप स्स्याच्छोथनिर्वापण स्स्मृतः। ६।
आगन्तौ शोणितोत्थे च एषएव क्रियाक्रमः, अजगंधाश्वगंधा च कालासरलया सह। ७।
एकैशिकाजशृंगी च प्रलेपः श्लेष्मशोधहः, पुनर्नवा शिग्रुदारु दशमूल महौषधैः। ८।
कफवातकृते शोथे लेपः कोष्णो विधीयते, न रात्रौ लेपनं दद्याद्दत्तं च पतितं तथा। ९।
न च पर्युषितं शुष्यमाणं नैवावधारयेत्, शुष्यमाणा मुपेक्षेत प्रदेहं पीडनं प्रति। १०।
नचापि मुख माल्यिपेत्तेन दोषः प्रसिच्यते, स्थिरा न्मंदरुजः शोथा न्स्नेहै र्वां कफापहैः। ११।
अभ्यज्य स्वेदयित्वा च वेणुनाड्या ततः शनैः,