चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 411, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें390 चक्रदत्त—४३, व्रणशोधाधिकारमु.
मु. इक पक्वमुअयिनदानिनि गायमुलकुवलेने युपचरिंपवलयुनु. क्रिंदिमीदिकि स्रावमुगलवि द्रधुललॊ मैरेयाप्लुसुरासवमुलगानि वरणादिगणक्वाथमुनु गानि- मुनगरसमुलो तेनेनु वैचिकोनि गानि त्रागवलयुनु. कॊऱ्ऱलु धातकीकुसुममु लॊद्दुग कट्फलमु अजगरत्वक्कु वीटितो तैलमुनुचेसि विद्रधिकींशोधनमु चेयवलयुनु.
इट्लु चक्रदत्तयंदु विद्रध्यधिकार प्रकरणमु मुगिसेनु.
४३. व्रणशोधाधिकारमु.
❧ व्रणशोध कुपायमुलु. ❧
श्लो. आदौ विम्लापनं कुर्या द्वितीय मवसेचनं, तृतीय मुपनाहं च चतुर्थीं पाटनक्रियां। १।
पंचमं शोधनं चैव षष्ठं रोपण मिष्यते, एते क्रमा व्रणस्योक्ताः सप्तमो वैकृतापहः। २।
मातुलुंगाग्निमंथौ च भद्रदारुमहौषधं, अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोधहः। ३।
कल्कः कांजिक संपिष्टः स्निग्धः शाखोटकत्वचः, सुपर्ण इव नागानां रक्तशोधविनाशनः। ४।
दूर्वाचनलमूलंचमधुकंचंदनंतथा, शीतलाश्चगणा स्सर्वे प्रलेपः पित्तशोधहः। ५।
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्ष वेतसवल्कलैः, ससर्पिष्कैः प्रलेप स्स्याच्छोथनिर्वापण स्स्मृतः। ६।
आगन्तौ शोणितोत्थे च एषएव क्रियाक्रमः, अजगंधाश्वगंधा च कालासरलया सह। ७।
एकैशिकाजशृंगी च प्रलेपः श्लेष्मशोधहः, पुनर्नवा शिग्रुदारु दशमूल महौषधैः। ८।
कफवातकृते शोथे लेपः कोष्णो विधीयते, न रात्रौ लेपनं दद्याद्दत्तं च पतितं तथा। ९।
न च पर्युषितं शुष्यमाणं नैवावधारयेत्, शुष्यमाणा मुपेक्षेत प्रदेहं पीडनं प्रति। १०।
नचापि मुख माल्यिपेत्तेन दोषः प्रसिच्यते, स्थिरा न्मंदरुजः शोथा न्स्नेहै र्वां कफापहैः। ११।
अभ्यज्य स्वेदयित्वा च वेणुनाड्या ततः शनैः,