भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 426, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 426

आन्ध्रतात्पर्यसहितमु। ४०५

भल्लातक तैलमु

श्लो. भल्लातकार्कमरिचैर्लवणोत्तमेन सिद्धं विडङ्गरजनीद्वयचित्रकैश्च,
स्यान्मार्कवस्य च रसेन निहन्ति तैलं नाडीं कफानिलकृता मपचीं व्रणांश्च ॥ १९ ॥

नल्लजीडि जिल्लेडु मिरियवुलु सैन्धवलवणमु वायुविडंगमुलु पसुपु म्रानि पसुपु चित्रमूलमु वीटिकल्कमुनु गुंटकलगराकु रसमुतो सिद्धमुचेसिन तैलमु कफवातपु नाडीव्रणमुल पोगोट्टुनु.


निर्गुण्डीतैलमु

श्लो. समूलपत्रां निर्गुण्डीं पीडयित्वा रसेन तु, तेन सिद्धं समं तैलं नाडीदुष्टव्रणापहम् ॥ २० ॥
हितं पामापचीनां तु पानाभ्यञ्जननावनैः, विविधेषु च स्फोटेषु तथा सर्वव्रणेषु च ॥ २१ ॥

वेळ्लु आकुलतो गल वाविलिनि मर्दिंचि रसमु तीसि अब्दु समानमुगा तैलमुनु पोसि पक्वमु चेसि वाडिनचो दुष्टव्रणमु मुन्नगु वानिनि पोगोट्टुनु. इय्यदि अनेकविधमु लगु रोगमुलकुनु हितकरमु.


हंसपादादितैलमु

श्लो. हंसपादारिष्टपत्रं जातीपत्रं ततोरसैः,
तत्कल्कैर्विपचेत्तैलं नाडीव्रणविरोपणम् ॥ २२ ॥

एर्रनिवेपयिगुळ्लु जाजिआकुलु रसमुतीसि कल्कमु चेसि तैलमुनु काचि वाडिनचो नाडीव्रणमुलु शांतिंचुनु.

इट्लु चक्रदत्तयन्दु नाडीव्रणाधिकारप्रकरणमु मुगिसेनु.


४६. भगन्दराधिकारमु

भगन्दर सामान्योपायमुलु

श्लो. गुदस्य श्वयथुं ज्ञात्वा विशोध्य शोधयेत्ततः, रक्तावसेचनं कार्यं यथा पाकं न गच्छति ॥ १ ॥
वटपत्रेष्टिकाशुण्ठी गुडूच्यः सपुनर्नवाः, सुपिष्टाः पीडकालम्भे लेपः शस्तो भगन्दरे ॥ २ ॥
पीडकानां महत्याना मपतर्पणपूर्वकं, कर्म कुर्याद्विरेकान्तं