चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 434, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्र तात्पर्यसहितमु. 418
सुवीक्ष्य बन्धादि माचरेत्, अवनामित मुन्नम्ये दुन्नतं चावनामयेत्. २.
आच्छेदति क्षिप्त मधोगतं चोपरिवर्तयेत्,
आलेपनार्थमञ्जिष्ठा मधुकञ्चाम्लपेषितम्. ३.
शतधौतघृतोन्मिश्रं शालिपिष्टं च लेपनं,
सप्तरात्रा त्सप्तरात्रा त्सौम्ये ह्यृतुषु मोक्षणम्. ४.
कर्तव्यं स्या त्त्रिरात्रा च्च तथाग्नेयेषु जानता,
काले च समशीतोष्ण पञ्चरात्रा द्विमोचयेत्. ५.
न्यग्रोधादि कषायं च सशीतं परिषेचने,
पञ्चमूलीपक्वं तु क्षीरं दद्या त्स्ववेदने. ६.
सुभोष्ण मवतार्यं वा चक्रतैलं विजानता,
मांसं मांसरस स्पर्शी क्षीरं यूषः सतीनजः. ७.
बृंहणं चा न्नपानं च देयं भग्नं विजानता,
सृष्टिक्षीरं ससर्पिष्कं मधुकाषधसाधितम्. ८.
शीतलं द्राक्षया युक्तं प्रात र्भग्नः पिबेन्नरः,
सघृतेनास्थिसंहारं लाक्षागोधूम मार्जुनम्. ८.
सन्धियुक्तेऽस्थिभग्ने च पिबेत् क्षीरेण मानवः,
रशोन मधुलाक्षाज्य सिताकल्कं समश्नताम्. १०.
भिन्नभिन्नच्युतार्थीनां सन्धान मचिराद्भवेत्,
पीतव राटुकाचूर्णं द्विगुञ्जं वा त्रिगुञ्जकं,
अपक्वक्षीरपीतं स्या दस्थिभग्न प्ररोहणम्.
तोलुतविरिगिनस्थलमुनु गुर्तिञ्चि चल्लनिनीटितो सेचनचेयवलयुनु. बुरदतो लेपन चेयुटयुनु कुशलतोఁ गट्टुटयुनु हितकरमुलु. भग्नमुलन्दु सुश्रुतुडु चेप्पिनदानि चक्कఁगा चूचि चेयवलयुनु. वङ्गिनदानिनि एत्ति कट्टवलयुनु. एत्ति कोनियुन्नदानिनि वञ्चि कट्टवलयुनु. लेपनकोఱकु मञ्जिष्ठमु मधुकमुनु पुल्लनि रसमुतो नूरि मूडुवन्दल मारुलु वडियकट्टिन नेतिलोकलिपि बिय्यमुनु नूरि पट्टिम्पवलयुनु. पञ्चमूलमुललो पक्वमुचेसिन पालनु बाधकल भग्नरोगमुनन्दु ईयवलयुनु. लेनिचो निपुणुडैनवैद्युडु वेच्चगा चक्रतैलमु नुपयोगिम्पवलयुनु. मांसरसमु नेयि पालु चिरिसेनगलयूषमु पुष्टिनि कलिगिञ्चु अन्नमुनु भग्नरोगमुनं दु तगुनुले.
लाक्षागुग्गुलमु.
श्लो. क्षीरं सलाक्षा मधुकं ससर्पि स्नाव्य जीवनीयं च सुखावहं च,
भग्नः पिबेत्त्वक्पय. वार्जुनस्य गोधूमचूर्णं सघृ