चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 463, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें442 चक्रदत्त—५१. आम्लपित्ताधिकारमु.
...र्ध्वमेव च। ३२। पाक्यं सजीर्ण मण्डूरं गोमूत्रेण दिनत्रयं,
अन्तर्बाष्प मुदग्धं च तथा स्थाप्यं दिनत्रयं। ३३। विचूर्णितं
शुद्धि रियं लोहकिट्टस्य दर्शिता, जयं त्यावर्धमानस्य आर्द्र
कस्य रसेन तु। ३४। वायस्या श्चानुपूर्व्यैवं मर्दनं रस
शोधनं, गन्धकं नवनीताख्यं क्षुद्रितं लोहभाजने। ३५। त्रि
धा चण्डातपे शुष्कं भृङ्गराजरसाप्लुतं, ततो वह्नौ द्रवी
भूतं त्वरितं वस्त्रगालितं। ३६। यत्ना द्भृङ्गरसे क्षिप्तं
पुनः शुष्कं विशुध्यति।
कलिकडुगुतो नभ्रकमुनूरि युञ्चि माणकन्दनु आमुदमु लवङ्गपुपट्ट
वीटि रसमुनु एऱ्ऱगलिजेरु गुण्टकलगर वीटितो माटिमाटिकि भावनचेसि पुटमुवेय
वलयुनु। चन्द्रुडु प्रकाशिम्पनन्तवऱकुनु दीनिनि पक्वमु चेयवलयुनु। इट्लु
लोहमुनु शुद्धिचेयगावलयुनु।
☛•• क्षुधावतीगुटिक. ••☚
श्लो. गगना द्विपलं चूर्णं लोहस्य पलमात्रकं। ३७।
लौहकिट्टपलार्थं च सर्व मेकत्र संस्थितं, मण्डूकपर्णीवशिरताल
मूलीरसैः पुनः। ३८। वरीभृङ्गकेशराज कालमारिषजै रथ, त्रि
फलाभ द्रमुस्ताभिः स्थालीपाका द्विचूर्णितं। ३९। रसगन्धकयोः
कर्षौ प्रत्येकं ग्राह्य मेकतः, तन्मर्दना च्छिराश्लेषणे यत्नतः
कज्जलीकृतं। ४०। वचा चव्येयमानीच जीवकेशरपुष्पिका, व्योषं
मुस्तंविडङ्गंच ग्रन्थिकं खरमञ्जरी। ४१। त्रिवृता चित्रकोदन्ती
सूर्यावर्तो सित स्तथा, भृङ्गमाणककन्द श्च खण्डकर्णक एव
च। ४२। दण्डोत्पला केशराजकालावकडकोपिच, एषा मर्धपलं
ग्राह्यं पटुघुष्टं सुचूर्णितं। ४३। प्रत्येकं त्रिफलाया श्चै
पलार्थं पल मेव च, एतत्सर्वं समालोड्य लोहपा
त्रे तु भावयेत्। ४४। आतपे दण्डसंघुष्ट मार्द्रिकस्य रसै स्त्रि
धा, तद्रसेन शिलापिष्टं गुटिकां कारये द्भिषक्। ४५। बदरा
स्थि निभां शुष्कां सुनिगुप्तां निधापयेत्, त त्प्रात र्भोजना
दा तु सेवितं गुटिकात्रयं। ४६।