भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 483, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 483

४६२ चक्रदत्त—५४. क्षुद्ररोगाधिकारमु.

त्स्यरोगमु) तिलरोगमु अनुवानियंदुनु शस्त्रमु चेसि अग्नितोनु क्षारपदार्थमुलतोनु दहिंपचेयवलयुनु. आमुदपु काडलनु पोडिचेसि रुद्दिन मत्स्यरोगमु तोलगिपोवुनु.


तारुण्यपिडिकारोगचिकित्स.

श्लो. निर्शोकभस्म घुर्णाद्वा मनश्शान्तिं व्रजेत्सदा, युवानपिडकाग्वृच्छ नीलीकाव्यंग शर्कराः ॥ ३८ ॥ शिराव्यधैः प्रलेपैश्च जये दभ्यंजनै स्तथा, लोध्रधान्यवचालेप स्तारुण्यपिडिकापहः ॥ ३९ ॥ तद्वद्गोरोचनायुक्तं मरिचं मुखलेपतः, सिद्धार्थकवचा लोध्रसैंधवैश्च प्रलेपनं ॥ ४० ॥ वमनं च निहत्याशु पिडिकां यूवनोद्भवाम्, व्यंगेषु चार्जुनत्वग्वा मंजिष्टा वा समाक्षिकी ॥ ४१ ॥ लेप स्सनवनीता वा श्वेताश्वखुरजामसी, रक्तचंदनमंजिष्टा लोध्र कुष्ठ प्रियंगवः ॥ ४२ ॥ वटांकुर मसूराश्च व्यंगघ्ना मुखकांतिदाः, व्यंगानां लेपनं शस्तं रुधिरेण शशस्य च ॥ ४३ ॥ मसूरैस्सर्पिषा पिष्टैर्लिप्त मास्यं पयोन्वितैः, सप्ताहाच्च भवेत्सत्यं पुंडरीकदलप्रभम् ॥ ४४ ॥ मातुलुंग जटासर्पिश्शिलागोशकृतोरसः, मुखकांतिकरो लेपः पिडकातिलकालजित् ॥ ४५ ॥ नवनीतगुडक्षौद्रकोलमज्जाफलेपनम्, व्यंगजिद्वरुणत्वग्वाछागक्षीरप्रपेषिता ॥ ४६ ॥ जातीफलकल्कलेपो नीलव्यंगादिनाशनः, सायं च कटुतैलेनाभ्यंगो वक्त्रप्रसाधनः ॥ ४७ ॥


यौवनदशयंदु पुट्टेदिमोटिमलु मच्चुलु नीलिकव्यंगमु शर्कर अनु रोगमुलकु नाडीच्छेदुनु लेपनमु अभ्यंजनमु ननुवानिवलन चिकित्स चेयवलयुनु. लोद्दुगपूवु कोतिमेरलु वस नूरी पट्टिंचिन मोटिमलु नशिंचुनु. अट्ले मिरियमुलनु गोरोज़नमुतोनूरी राचिन पोवुनु. म्रियुनु आवालु वस लोद्दुगपूवु सैंधवलवणमु वीटितो लेपननु चेसिननु वांतिचेयिंचिननु तक्षणमे पिडिक (मोटिम)लनु पोगोट्टुनु. व्यंगरोगमुनं दु मद्दिश्चेक्क मंजिष्ठमु तेने वीटितो लेपन चेयुट श्रेष्ठमु. लेनिचो तेल्लदिंटेन बूडिदनु नवनीतमुलो कलिपि राचिननु श्रेष्ठमे यगुनु. एर्रगंधमु मंजिष्ठ लोद्दुग कोष्ठु प्रैंकणपुचेक्क मट्टियिगुळ्ळु मसूरधान्यमु वीनिनि नूरी लेपन चेसिननु व्यंगमु तोलगिपोवुनु. कुंदेटी नेत्तुरुनुपूसिननु व्यंगमुनशिंचुनु. मसूरधान्यमुनु नेतिथो पालतो नूरी