चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 482, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्र तात्पर्यसहितमु. 461
❧ मूषिकाद्य तैलमु. ❧
श्लो. क्षीरे महत्पञ्चमूलं मूषिकांत्रवर्जितां, पक्त्वा तस्मिन्पचेत्तैलं वातघ्नौषध साधितम्, गुदभ्रंशे मिदं तैलं पानाभ्यङ्गात्प्रसाधयेत्. ३१.
तात्पर्यमु: अंत्रमुलेनि येलुकनु बृहत्पंच मूलमुलनु पाललो पक्वमुचेयवलयुनु. पिम्मट वातनाशकमुलगु मूलिकलतो सिद्धमुचेसिन तैलमुनिंदु मरला पोसि काचवलयुनु. ई तैलमुनु सेविंचिननु अंटुकोनिननु गुददिगुटनु पोगोट्टि मेलुचेयुनु.
❧ परिकर्तिकचिकित्स. ❧
श्लो. स्वेदोपनाहं परिकर्तिकायां कृत्वासमभ्यज्य घृतेन पश्चात्, प्रवेशये च्छूर्नशनैः प्रविष्टे त्मांसे सुखोष्णै रुपनाहये च्च. ३२.
स्नेहस्वेदै स्तथैवैनं चिकित्से दवपाटिकां, निरुद्धप्रकशे नाडीं द्विमुखीं कनकादिजां. ३३.
क्षिप्त्वा त्यक्त्वा क्षुल्लाकादिस्नेहेन परिषेचयेत्, तैलेन वा वचादारु गन्धै स्सिद्धेन चत्र्यहात्. ३४.
पुन स्स्थूलतरा नाडी देया स्रोतोविवृद्धये, शस्त्रेण सेवनीं त्यक्त्वा भित्त्वा व्रणवदा चरेत्. ३५.
स्निग्धंच भोजनं बद्धे गुदेप्येष क्रियाक्रमः, चर्मकीलं जतुमणिं मसकां स्तिलकालकान्. ३६.
उद्धृत्य शस्त्रेण दहेत् क्षाराग्निभ्यां विशेषतः, रुबुनालस्यचूर्णेन घर्षीमResourceसकनाशनः. ३७.
तात्पर्यमु: लिंगसंबंधमगु चर्मरोगमुनंदु उपनाहकमुनु चेमटनु पुट्टिंचिनेतितो तडिपि मेल्लमेल्लगा लोपलकु नेट्टि चम्मगा नुंडु वेडि मांसमुनु गट्टिचेमट पुट्टिंपवलयुनु. अवपाटिकारोगमु (अनगा लिंगपु चर्ममु जारिपोवुट चेत वायुनिरोधमै कलिगेडि प्रकाशमनुरोगमु) नंदु उपनाहक स्वेदमुनु पट्टवलयुनु. लेनिचो चुल्लिकादुलनु तैलमुतो तडुपवलयुनु. अदिरियुनु कानिचो वस म्रानिपसपु गंधकमु वीटियंदु सिद्धमु चेसिन तैलमुतो मूडुरोजुलवఱकुनु तडुपुचुंडवलयुनु. नाडीप्रवाहमु अभिवृद्धिजेंदुटकै लिंगपुमोदटियंदु तप्प तक्किनचोटुल शस्त्रमु चेसि गायमुलुवलेकट्लु कट्टि मेत्तनियाहारमुఁ बेट्टिंपवलयुनु. गूदकुनुइदेचिकित्स. चर्म कीलकमु जतुमणिमसक (म...