चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 53, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें32 చక్రదత్త—౧. జ్వరాధికారము.
संनिपातज्वरापहः। 179. कास हृद्ग्रह पार्श्वाती श्वासे तन्द्र्यांच शस्यते।
कचोरमुलु, पुष्करमूलमु, वाकुडु, कर्काटकशृङ्गी, दूलगोण्डि, तिप्पतीग, शोंठि, वायुविडंगमु नेलवेमु, कटुकरोहिणी, इदि शर्यादिगण मनंबडुनु. ईशर्यादिगणमु संनिपातज्वरमुलनु पोఁगोट्टुनु. मऱियु नतिगा नुपद्रवमुनु गलिगिंचेडि दग्गुमोदलगु वानियन्दुगूड दीनिनि वाडुटु युत्तममु.
❧ बृहत्यादिगणमु ❧
श्लो. बृहत्यौ पुष्करं भार्गी शठी शृङ्गी दुरालभा। 180
वत्सकस्य च बीजानि पटोलं कटुरोहिणी,
बृहत्यादि र्गणः प्रोक्तः संनिपातज्वरापहः। 181
कासादिषुच सर्वेषु देय स्सोपद्रवेषु च,
चिन्नमुलक, पेद्ददुलक, पुष्करमूलमु, गण्टुभारङ्गि, कच्चूरमु, कर्काटकशृङ्गी, दूलगोण्डि, कोडिसेपालवित्तुलु, चेदुपोर्ल, कटुकरोहिणी, इवि बृहत्यादिवर्ग मनंबडुनु. इय्यदि कासप्रकुपितमु लगु संनिपातज्वरमूलनु हरिंचुनु. उपद्रवकरमुलगु नन्निविधमुलयिन कासरोगमुलनु अणचुनु.
❧ भार्गीगणमु; चतुर्दशांगमु; अभिन्यासज्वरचिकित्स; तल्लक्षणमु; दानियन्दु कारव्यादिरसमु; शूलचिकित्स; मातुलुङ्गरसायनमु; त्रिकटुकादि क्वाथमुलु. ❧
श्लो. भार्गी पुष्करमूलं च रास्नां बिल्वं यवानिकां। 182.
नागरं दशमूलं च पिप्पलीं चाप्सु साधयेत्,
संनिपातज्वरे देयं हृत्पार्श्वानह शूलिनां। 183.
कास श्वासाग्निमंदत्वं तंद्रीं च विनिवर्तयेत्,
द्विपंचमूली षड्ग्रंथा विश्वग्रंथिनखिद्वयात्। 184.
कफवातहरः क्वाथः संनिपातहरः परः।
कारवीपुष्करैरण्ड त्रायंती नागरामृताः। 185.
दशमूली शठी शृङ्गीयासभार्गी पुनर्नवाः,
तुल्या मूत्रेण निष्क्वाथ्य पीताः स्रोतोविशोधनाः। 186.
अभिन्यासज्वरं घोर माशु हन्ति