चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 530, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें510 चक्रदत्त—५९. नेत्ररोगाधिकारमु.
❧ पथ्यादि क्वाथ्यमुलु ❧
श्लो. पथ्यास्तिस्रो विभीतक्यः षड् धात्र्यो द्वादशैव तु, प्रस्थार्थे सलिले क्वाथमष्टभागावशेषितं. 54. पीत्वाऽभिष्यन्दमास्रावं रागञ्च तिमिरं जयेत्, संरम्भरागशूलाश्रुनाशनं. दृष्टिप्रसादनं, नेत्रे त्वभिहते कुर्याच्छीतमाश्च्योतनादिकं. 55. दृष्टिप्रसादजननं विधिमाशु कुर्यात् स्निग्धैर्हिमैश्च मधुरैश्च तथा प्रयोगैः, स्वेदाग्निधूमभय शोक रुजाभितापै रभ्याहतामपि तथैव भिषक्चिकित्सेत्. 56. आगन्तुदोषं प्रसमीक्ष्य कार्यं वक्त्रोष्मणा स्वेदितमादितस्तु, आश्च्योतनं स्त्रीपयसा च सद्यो यच्चापि पित्तक्षतजापहं स्यात्. 57. सूर्योपरागानलविद्युदादिविलोकनेनोपहतेक्षणस्य, सन्तर्पणं स्निग्धहिमादिकार्यं सायं निषेव्यास्त्रिफलाप्रयोगाः. 58. निशाब्दत्रिफलादार्वी सिता मधुक संयुतं, अभिघाताक्षिशूलघ्नं नारीक्षीरेण पूरणं. 59. इत्कटाम्कुरजस्तद्वत्स्वरसो नेत्रपूरणं, आजं घृतं क्षीरपात्रं मधुकं चोत्पलानि च. 60. जीवकर्षभकौ चापि पिष्ट्वा सर्पिर्विपाचयेत्, सर्वनेत्राभिघातेषु सर्पिरेतत्प्रशस्यते. 61.
मूडु करक्कायलु ताडि आरु उसिरिक पंण्ड्रेंडु वीटिनि 8 पलमुल नीटिलो कषायमुचेसि एनिमिदवपालु मिगिलियुंडगा दिंपि त्रागिन नेत्राभिष्यंदमुलु स्रावमुलु रागमु तिम्मि Keep/रुలు अय्यवि नशिंचुनु. दृष्टि निर्मलमगुनु. कनुपोटुलु कुदुरुनु. शीतलाषधलगसमुनु पिंडुट मंचिदि. स्निग्धमुलुनु शीतलतुलुनु मधुरमुलनगु प्रयोगमुलनु चेसि दृष्टिनि स्वच्छमुचेयवलयुनु. स्वेदमु निप्पुपोग भयमु शोकमु बाध अभितापमु मुन्नगुवानिवलन दूषितमैन दानिकिఁगूड नीचिकित्सने चेयवलयुनु. आगंतूकदोषमुलनु चक्कఁगा कनिपेट्टि तोलुतने नोटिलो आविरिनि पट्टवलयुनु. चनुबालतो तडुपूटनुगानि पित्तक्षतमुलनु हरिंचु औषधमुलनुगानि चेयनलयुनु. सूर्यूनि ग्रहणमुनु मंटनु मेरुपुनु चूचुटचेत दृष्टि हतमय्येनेनि स्निग्धमुलुनु शीतलतुलु नगुनौषधमुलचेत तडुपवलयुनु. सायंकालमुलयंदु त्रिफलमुलकषायमुतो कडुगुट मंचिदि.