चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 515

विपाचयेत्, कल्कैर्द्धात्रीनिम्बकुटज मुस्तायष्ट्याह्वचन्दनैः. 94.
सपिप्पलीकै स्तत्सिद्धं चक्षुष्यं शुक्र रोहितं, घ्राणकर्णाक्षि नर्त्
त्वङ्मुख रोगव्रणापहं. 95. कामला ज्वरवीसर्ष, गंडमाला
हारं परं.

చేదుపొట్ల కటుకరోహిణి మ్రానిపసపు నింబము అడ్డసరము త్రిఫలములు దూలగొండి పిత్తపాపడ లజ్జావంతి వీటిని తొలినాల్గింటిని మూడుపలములు చొ॥ చివరివానిని ఒక్కొక్క పలము చొప్పునను తీసికొని 16 పలముల ఆమలకములను ఒకద్రోణపు నీటిలో కషాయముఁగాచి ఔషధులనందు పక్వముచేసి నాల్గవపాలు మిగిలియుండగా దింపి 16 పలముల నేతిని పక్వము చేయవలయును. నేలవేము కోష్టు తుంగముస్తెలు మధుకము చందనము పిప్పళ్లు వీటిని కల్కముచేసి పైదానిలో కలిపి సేవించినచో, శుక్రములు నశించును. ముక్కు చెవి కన్ను ఒడలు ముఖము వీట్లయందుగల వ్రణములను పోగొట్టును. కామెలలు జ్వరము మున్నగువానిఁ బోగొట్టును.

---

కృష్ణ్యాద్యతైలము.

श्लो.
कृष्णाविडङ्ग मधुयष्टिकसिन्धुजन्म विश्वौषधैः पयसि
सिद्ध मिदं छगल्याः, तैलं नृणां तिमिरशुक्र शिरोऽक्षिशूल पाका
त्ययं जयति नस्यविधौ प्रयुक्तं. 97.
अजकां पार्श्वतो विद्ध्वा सूच्या विस्राव्य चोदकं, व्रणं गोमयचूर्णेन पूरये
त्सर्पिषा सह. 98.
सैन्धवं वाजिपादं च गोरोचनसमन्वितं,
शेलुत्वग्रससंयुक्तं पूरणं चाजकापहं. 99.

పిప్పళ్లు వాయువిడంగములు మధుకము సైంధవలవణము శొంఠి వీటికల్కము పాలలొపక్వముచేసి అందు తైలమును పక్వముచేయవలయును. దీనిని నస్యముగా నుపయోగించినచో తిమిరము శుక్రము మున్నగునవినశించును. నేత్రజములగు అజగల్లి కాదులను సూదితో కుట్టి చెడునీటిని వెడలించి పేడచూర్ణము నాగాయమునందు పోయవలయును. సైంధవలవణము గోకర్ణి గోరోచనము వీటిని పూరించిన అజకారోగములు హరించును.

---

శశకాది ఘృతము.

श्लो.
शशकस्य शिरःकल्के शेषाङ्गक्वाथिते जले, घृतस्य कुड
वं पक्वं पूरणं चाजकापहं. 100.
शशकस्य कषाये च सर्पि