चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

520 చక్రదత్త—౫౯. నేత్రరోగాధికారము.

గింటిని చూర్ణముచేసి వర్తి చేసి సేవింపవలయును. ఈవర్తిని నాగార్జునుఁడు పాటలిపుత్రపు స్తంభమున వ్రాసెను. ఇయ్యది తిమిరరోగములను నేత్రపటలములను తొలంగించును. చనుబాలలో కలిపివేసిన తత్క్షణమేనేత్ర ప్రకోపమును పోగొట్టును. మోదుగరసములోనూఱివై చిన పిలు పూవులు మున్నగునవినశించు. లోధ్రోదకములతో నూరివై చిన కొలదిరోజులతిమిరరోగములు నశించును. చాలరోజులనుండి మూసికొనిపోయిన కన్నుకు మేకమూత్రమును వేయవలయును. శీఘ్రముగా నెమ్మది యగును.

—• పిప్పల్యాద్యంజనములు. •—

శ్లో. పిప్పలీం సతగరోత్పలపత్రాం వర్తయే న్మధుకాం సహరిద్రాం, ఏతయా సతత మంజయితవ్యం య స్సువర్ణసమ మిచ్ఛతి చక్షుః. 133.

వ్యోషాయశ్చూర్ణసింధూత్థా త్రిఫలాంజనసంయుతా, గుడికా జలపిష్టేయం కోకిలా తిమిరాపహా. 134.

త్రీణి కటూని కరంజఫలాని ద్వే రజనీ సహసైంధవకం చ, బిల్వతరో ర్వరుణస్య చ మూలం వారిచరం దశమం ప్రవదన్తి. 135.

హన్తి తమ స్తిమిరం పటలం చ పిచ్చట శుక్రక మధార్జునం చ, అంజన కంజన రంజనకంచ దృక్చ న నశ్యతి వర్షశతం చ. 136.

పిప్పళ్లు తగరము కమలపత్రములు పసపు వీటినినూరి తేనెనుకలిపి వర్తినిచేయవలయును. ఈవర్తిని కన్నులలో వైచికొనిన గరుత్మంతునిబోలిన దృష్టి యలవడును. శొంతి మిరియములు పిప్పళ్లు లోహరజము సైంధవలవణము త్రిఫలములు అంజనము వీటిని నీటితోనూరి మాత్రలను కట్టియుపయోగించిన తిమిరరోగములు నశించును. శొంతి మిరియములు పిప్పళ్లు నెమలియడ్డువిత్తులు శంఖము వీటిని నూరి కాటుక చేసి వేసికొనిన తిమిరములు పటలములు మున్నగునవి నశించును.

—• నీలకమలాద్యంజనము. •—

శ్లో. నీలోత్పలం విడంగాని పిప్పలీ రక్తచందనం, అంజనం సైంధవం చైవ సద్య స్తిమిరనాశనం. 137.

పత్రగైరికకర్పూర యష్టీనీలోత్పలాంజనం, నాగకేసరసంయుక్త మశేషతిమిరాపహం 138.

శంఖస్య చతురో భాగా స్తదర్ధేన మనఃశిలా, మనఃశిలార్ధం మరీచం మరీచార్ధేనపిప్పలీ. 139.

వారిణాతీమిరంహం న్తిఅర్బుదంహన్తిమస్తునా,పిచ్చటం మధునా హంతి,స్త్రీక్షీరేణ తదుత్తమం. 140.

హరిద్రాణింబపత్రాణి పిప్పల్యో మరీచాని చ, భద్రముస్తం విడంగాని సప్తమం విశ్వభేషజం. 141.