भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 556, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 556

५८६ चक्रदत्त — ५९. शिरोरोगाधिकारमु.

कफशिरोरोगमुलु.

श्लो. कफजे लङ्घनं स्वेदो गूर्ध्वोष्मैः पाचनांश्चापि, तीक्ष्णा
ऽवपीडा धूमाश्च तीक्ष्णाश्च कवलां हिताः. १६. अच्छं च पाय
ये त्सर्पिः पुराणं स्वेदये त्ततः, मधूकसारेण शिरः स्विन्नं
चास्य विरेचयेत्. १७. कृष्णाब्दशुण्ठीमधुक शताह्वाह्वलैः समैः,
जलपिष्टैः शिरोलेपः सद्यः शूलनिवारणः. १८. देवदारुनतं
कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं, लेपः काञ्जिकसंविष्टस्तैलयुक्तो ऽशिरोरु
जानुत्. १९. सन्निपातभवे कार्या दोषत्रयहरी क्रिया, सर्पिःपा
नं विशेषेण पुराणं त्वादिशन्ति हि. २०. त्रिकटुक पुष्कर रज
नी रास्ना सुरदारु तुरगगन्धानां, क्वाथः शिरोरुजालं नासा
पीतो निवारयति. २१. नागरकल्क मिश्रं क्षीरं नस्येन योजयेत्
पुंसाः, नानादोषोद्भूतां शिरोरुजं हन्ति तीव्रतरां. २२. नी
लोत्पलं चन्दनकुष्ठयुक्तं शिरोरुजायां सघृतः प्रदेहः,
प्रपौण्डरीकं सुरदारु कुष्ठं यष्ट्याह्व मेलाकमलोत्पलैश्च.
२३. शिरोरुजायां सघृतः प्रदेहो लोहोह्र काश्मीरशि
रोरुहैश्च.

कफशिरोरोगमुलुकु लङ्घनमुचेयवलयुनु. रूक्षमुलु नुष्णमुलु पाचना-
त्त्वमुलुग वस्तुवुलवलन चेम्मटఁबुट्टिंपवलयुनु. स्वच्छमैन प्रात नेयिनि द्रागिंचि
चेमटपट्टिंचि यष्टिमधुकपु सत्तूतो नस्यमु निप्पिंचवलयुनु. पिप्पळ्ळु तुंगमुस्त-
लु शोंठि मधुकमु पिल्लीपीचर कमलमुलु कोष्ठु वीटिनि नीटितोनूरि लेपनचेसिन शिर-
श्शूललु तोलఁगुनु. देवदारुवु तगरमु कोष्ठु कुरुवेरु शोंठि वीटिनि गंजितो
नूरि तैलमुनुकलिपि शिरस्सुनकु लेपनचेसिनचो शूललु नशिंचुनु. सन्निपातप्रकोप-
रोगमुनन्दु त्रिदोषहरमु लगु चिकित्सलनु पुराणघृतपानमुनु चेयिंपवल-
युनु. त्रिकटुकमु कमलमु पसुपुरास्न देवदारुवु पेन्नेरु वीटिकषायमुनु
मुक्कुतो पील्चिन शिरोबाध उपशमिल्लुनु. तगरमु कमलमुलु चन्दनमु कोष्ठु
वीटिनिनूरि तेनेकलिपि लेपनचेसिननु कमलमुलु देवदारुवु कोष्ठु मधुकमु एलकुलुवीटि
कल्कमुलो तेनेकलिपि गानि लोहरजमु कमलमुलु कचोरमुलु त्रिकल्कमुलो
तेनेनि कलिपि गानि लेपनचेसिननु शिरोरोगमुलु नशिंचुनु.