चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. ५४३

కొని త్రాగిన శూలలు కల ప్రదరరోగము లైనను నశించును. పచ్చనినల్ల నియ్యెఱ్ఱనిరం గులుగల యోనిసంబంధములగు రక్తరోగములును నశించును.

స్త్రీ ప్రదరమునకు దశమూలాదులు

श्लो. दशमूलं समुद्धृत्य पेषये त्त्ण्डुलाम्बुना, एत-
त्पीत्वा त्र्यहां न्नारी प्रदरा त्परिमुच्यते. १०. क्षौद्रयुक्तं
फलरसं कोष्ठोदुम्बरजं पिबेत्, असृग्दरविनाशाय सशर्करप-
योऽन्नभुक्. ११. प्रदरं हन्ति बलाया मूलं दुग्धेन मधु-
युतं पीतं, कुशवाट्यालकमूलं तण्डुलसलिलेन रक्ताख्यं. १२.
शमयति मदिरापानं तदुभय मपि रक्तसंज्ञशुक्लाख्या, गुडेन
बदरीचूर्णं मोच मामं तथा पयः. १३. पीता लाक्षा च स-
घृता पृथक्प्रदरनाशना, रक्तपित्तविधानेन प्रदरां श्चा प्युपा-
चरेत्. १४. असृग्दरे विशेषेण कुटजाष्टक माचरेत्.

తాత్పర్యము:
దశమూలములను తెచ్చి కడుగుతోనూరి మూడురోజులు త్రాగిన ప్రదరములు నశించును. నల్లమేడి పండ్లరసములో తేనెను కలిపికొని త్రాగిన ప్రదరరోగములు నశించును. ముత్తువపులగపు వేరును పాలతో తేనెతో నూరి త్రాగినను ప్రదరములు నశించును. దర్భలు ముత్తువపులగము వీటిని కడుగుతో నూరి త్రాగిన రక్తప్రదరములు నశించును. మద్యమును త్రాగినను రక్తశుక్లప్రదరముల నశింపఁజేయును. రేగుచూర్ణములో బెల్లము కలుపుకొని పాలతో త్రాగినను ఇందుగు చెక్కను పచ్చపాలతో నూరి త్రాగినను ప్రదరములు నశించును.

---

పుష్యానుగచూర్ణము

श्लो. पाठाजम्ब्वार्मयो रस्थ्यं शिलाभेदरसाञ्जनं. १५.
अम्बष्ठकीमोचरसः समङ्गा पद्मकेसरान्, बाह्वीकातिविषा मुस्तं
बिल्वं लोध्रं सगैरिकं. १६. कट्फलं मरिचं शुण्ठी मृद्वीका रक्त-
चन्दनं, कट्वङ्गवत्स कानन्ता धातकी मधुकार्जुनं. १७. पुष्ये-
णोद्धृत्य तुल्यानि श्लक्ष्णचूर्णानि कारयेत्, तानि क्षौद्रेणसंयु-
ज्य पायये त्त्ण्डुलाम्बुना. १८. असृग्दरातीसारेषु रक्तं य-
च्चोपवेश्यते, दोषागन्तुकृता ये च बालानां तांश्च नाश-
येत्. १९. योनिदोषं रजोदोषं श्वेतं नीलं सपीतकं, स्त्रीणां