चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 545

బృహచ్ఛతావరీ ఘృతము.

శ్లో. శతావరీరసప్రస్థం క్షోదయ్త్వా ౭వపీడయేత్, ఘృతప్రస్థసమాయుక్తం క్షీరద్విగుణితం భిషక్. 29.
అత్ర కల్కా నిమాన్ దద్యా త్తులోదుంబరసంమితాన్, జీవనీయాని యా న్యష్టౌ యష్టీపద్మకచందనం. 30.
శ్వదంష్ట్రా చాత్మగుప్తా చ బలా నాగబలా తథా, శాలపర్ణీ పృశ్నిపర్ణీ విదారీ శారిబాద్వయం. 31.
శర్కరా చ సమా దేయా కాశ్మర్యాశ్చ ఫలాని చ, సమ్యక్ సిద్దం తు విజ్ఞాయ తద్ఘృతం చావతారయేత్. 32.
రక్తపిత్తవికారేషు వాతపిత్తకృతేషు చ, వాతరక్తం క్షయం శ్వాసం హిక్కాం కాసం చ దుస్తరం. 33.
అంగదాహం శిరోదాహం రక్తపిత్తసముద్భవం, అసృగ్దరం సర్వభవం మూత్రకృచ్ఛ్రం సుదారుణం. 34.
ఏతా న్రోగాన్ శమయతి భాస్కరస్తిమిరం యథా.

ఒక ప్రస్థము శతావరిని దంచి రసము తీసి 4 పలముల నేతిని పక్వముచేసి ఆనేతిలో రెండింతలు పాలను కలపవలయును. పిమ్మట నీ నేతిలో ముందు చెప్పంబోవు ఔషధముల కల్కమును పెద్ద మేడిపండంతయుండే జేసి కలుపవలయును. జీవనీయాద్యష్టగణముల యౌషధులను మధుకము కమలములు చందనము పల్లేరు ముత్తువపులగము సాలపర్ణి విదారిగంద గరిక వీటిని కల్కముచేసి కలిపి ఈయౌషధులతో సమముగా కండచెక్కెర నందు కలిపి గుమ్ముడు పలముల నందు కలుపవలయును. పిమ్మట నిందులో నేతిని చక్కగా పక్వము చేసి దింపి నేపించినచో రక్తపిత్తవికారములను వాతపిత్తవికారములను పోగొట్టుటకుత్తమమైనది అగును. వాతరక్తములు క్షయశ్వాసరోగము ఎక్కిళ్లు కాస అంగదాహము శిరోదాహము రక్తపిత్తములవలనఁ బుట్టిన ప్రదరరోగములు దారుణములగు మూత్రకృచ్ఛ్రములు మున్నగువానిని ఈఘృతము సూర్యుఁడు చీకటులను పోగొట్టునట్టులు నశింపఁజేయును.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు అసృగ్దరాధికారప్రకరణము ముగిసెను.

---

౬౧. యోనిరోగాధికారము.

యోనిరోగమునకుపాయములు.

శ్లో. యాని వ్యాపత్సు భూయిష్ఠం శస్యతే కర్మ వాతజిత్, వస్త్యభ్యంగపరీషేకప్రలేపాః పిచుధారణం. 1.
వచోపకుంచికా జాతీ కృష్ణా

69