भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 578, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 578

558 चक्रदत्त — ६२. स्त्रीरोगाधिकारमु.

...वनिवारणं, जलपिष्टवरुणपत्रैः संसृतै रुद्वर्तनालेपौ तु। ३५.
किक्किसरोगं हरतो गोमयशुष्का दथो विहिते।

एऱ्ऱराजनपु वेळ्लनु ओकतुलमु गोमूत्रमुतो गानि गंजितोगानि त्रागिन गर्भशूलमुलु शमियिंचुनु. नल्लडुप्पितो मध्यमुद्रागिन योनिशूलमुलु नशिंचुनु. प्रसवंचिन स्त्रीकिगल हृच्छूलमु वस्तिशूलमु मुन्नगुनवियुनु नशिंचुनु. घृतमुतोगानि यवक्षारमुनुगानि वेडिनीळ्लतोगानि त्रागिन गर्भपातमुनंदलि रक्तस्रावमुलु नशिंचुनु. नीटिलो नूचिन दंतिनि त्रागिन किक्किस रोगमुलुनशिंचुनु.


॥ ह्रीबेरादि कषायमु ॥

श्लो. ह्रीबेरारनाल रक्तचंदन बला धान्याक वत्सादनी। ३६.
मुस्ता क्षीर यवास पर्पटविशा क्वाथं पिबे द्गर्भिणी, नानादोषयुता तिसारगददे रक्तस्रुतो वा ज्वरे। ३७.
योगोऽयं मुनिभिः पुरा निगदितः सूत्यामये शस्यते
अमृतानागर सहचर भद्रोत्कट पंचमूल जलदलश्शृतं, मधुसंयुक्तं निवारयति सज्वरं सूतिकातकं। ३८.
सहचरपुष्कर वेतसमूलं वैकंकतं दारुकुलत्थ समं, जलमत्र सैंधवहिंगुयुतं सद्यो घोरसूतिकाशूलाहरं। ३९.

टीका:
कुरुवेरु विषबोड्ड रक्तचंदनमु मुत्तुवपुलगमु धनियामुलु तिप्पतीगे तुंगमुस्तलु वट्टिवेळ्लु पित्तपापड वीतिकषायमुनु गर्भिणीस्त्री त्रागवलयुनु. दीनिनि अनेकदोषमुलु गलरक्तस्रावमुल नुपयोगिंपवले ननि मुनुलनिरि. तिप्पतीगे शोंति गोरिंट भद्रमुस्तलु लवंगपुपट्ट पंचमूलमुलु कुरुवेरु तेजपत्री वीतिकषायमुलो तेनेनुचेर्चि त्रागिन सूतिकारोगमुलु नशिंचुनु. गोरिंट पुष्करमूलमु वेतसमु वीतिवेळ्लनु देवदारुकुलुत्थ कषायमुतो सैंधवलवणमु इंगुवनु चेर्चिकौनि त्रागिन सूतिकारोगमुलु शीघ्रमुगा नशिंचुनु.


॥ वज्रकांजिकमु ॥

श्लो. दशमूलीकृतः क्वाथः सद्यस्सूतिरुजापहः, पिप्पली पिप्पलीमूलं चव्यं शुंठी यवानिका। ४०.
जीवकेद्वे हरिद्रे द्वे बिड सौवर्चलं तथा, एतै रेवौषधैः पिष्टै रारनालं विपाचितं। ४१.
आमवातहरं वृष्यं कफघ्नं वह्निदीपनं, कांजिकं वज्रकं ना...