चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 580, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें560 चक्रदत्त—६२. स्त्रीरोगाधिकारमु.
यः, हरिद्रादिं वचादिं वा पिबेत् स्तन्यविशुद्धये. 52. तत्र वातात्त्के स्तन्ये दशमूलीजलं पिबेत्, पित्तदृष्टेऽमृता भीरु पटोलं निम्बचन्दनं. 53. धात्रीकुमार श्च पिबे त्क्वाथयित्वा सशारिबं, कफे वा त्रिफला मुस्ता भूनिम्बं कटुरोहिणीं. 54. धात्री स्तन्यविशुद्ध्यर्थं मुद्गयूषरसाशिनी, भार्ङ्गी वचा दारुसाराः पिबेत्तातिविषाः शृताः. 55. कुक्कुरा मञ्जकामूलं चर्वितमास्ये विधारितं जयति, सप्ताहा त्स्तनकीलं स्तन्यं चैकान्ततः कुरुते. 56.
अडवि प्रत्ति चेट्टुन वीटिवेर्लनु गंजितो नूरीगानि विदारीकंदनु मद्यमुतोगानि त्रागिन पालु हॆच्चुनु, वरिबिय्यपु पिंडिनि पालतो नेडु रोजुलु त्रागिन पालुत्रागॆडिदानिपालु हॆच्चुनु. हरिद्रादिगणपु औषधमुलुगानि वचादिगणपु औषधमुलुगानि पालनु वृद्धिनोंदिंचुनु.
स्तनशोधलकु चिकित्स.
श्लो. शोधं स्तनोत्थितमवेक्ष्यभिषग्व्यधध्वा, द्यद्विद्रधावभिहितं त्विह भेषजं तु, आमे विदध्याति तथैवगतेचपाकं, तस्याः स्तनौ स्लततमेवचनिर्दुहीतं. 57.
विशालामूललेपस्तु हन्ति पीडां स्तनोत्थितां, निशाकनकफालाभ्यां लेप श्चापि स्तनार्तिहा. 58.
मूषिक वसया सूकर, गजमहिषवमांसचूर्णनंयुतया. 59.
अभ्यङ्गमर्दनाभ्यां कठिनपीन स्तनौ भवतः, माहिषीभवनवनीतं व्याधिबलोद्गा ऽद्भव नागबला. 60.
पिष्टामर्दनयोगा त्पीनं कठिनं स्तनं कुरुते.
चनुमॊनलఁ गलवापुलकु विद्रधिरोगमुनकु वलॆ चिकित्सఁजेयवलयुनु इंद्रायणिवेरु नूरी राचिन चनुमॊनलपोटु तग्गुनु. ऎलुकपंदि विनुगु दुन्नपोतु वीटिमांसमु चूर्णमुचेसि रुद्दिन चूचुकमुलु कठिनमुलुनु पुष्टमुलु नगुनु.
श्रीपर्णी तैलमु.
श्लो. श्रीपर्णीरसकल्का भ्यां तैलं सिद्धं तिलोद्भवं. 61.
तत्तैलं तूर्णके नैव स्तनस्योपरि धारयेत्, पतिता वुत्थितौ स्त्रीणार्भ वेयातां पयोधरौ. 62.