चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

570 చక్రదత్త—౬౩. బాలరోగాధికారము. / 570 चक्रदत्त—६३. बालरोगाधिकारमु.

ములు కురువేరు మారేడు ధాత్రీకుసుమము బూరుగుబంక వీటికల్కమును కలిపి సేవించిన అన్నివిధములగు అతిసారాదులు నశించును.
(मुलु कुरुवेरु मारेडु धात्रीकुसुममु बूरुगुबंक वीटिकल्कमुनु कलिपि सेविंचिन अन्निविधमुलगु अतिसारादुलु नशिंचुनु.)

---

कुमार कल्याणघृतमु (Kumāra Kalyāṇa Ghṛtam)

श्लोकः

शङ्खपुष्पी वचा ब्राह्मी कुष्ठं त्रिफलया सह ।
द्राक्षा सशर्करा शुण्ठी जीवन्ती जीरकं बला ॥ ७३ ॥
शठी दुरालभा बिल्वं दाडिमं सुरसः स्थिरा ।
मुस्तं पुष्करमूलं च सूक्ष्मैला गजपिप्पली ॥ ७४ ॥
एषां कर्षसमैर्भागैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत् ।
कषाये कण्टकार्याश्च क्षीरे तस्मिंश्चतुर्गुणे ॥ ७५ ॥
एतत्कुमारकल्याणघृतरत्नं सुखप्रदम् ।
बलवर्णकरं धन्यं पुष्ट्यग्निबलवर्धनम् ॥ ७६ ॥
छाया सर्वग्रहलक्ष्मीकृमिदन्तगदापहम् ।
सर्वबालामयहरं दन्तोद्भेदं विशेषतः ॥ ७६ ॥

టీక (Commentary):
శంఖపుష్పి, వస, బ్రాహ్మి, కోష్టు, త్రిఫలములు, ద్రాక్ష, కలకండ, శొంఠి, జీవంతి, జీలకర్ర, ముత్తువపులగము, కచ్చూరము, మారేడు, దానిమ్మ, బూరుగుబంక, శాలిపర్ణి, తుంగముస్తెలు, పుష్కరమూలము, చిన్నయెలకులు, విరుగుపిప్పళ్లు వీటిని ఒక్కొక్క తులము చొప్పున తెచ్చి 16 పలముల తైలమును (ఘృతమును) సిద్ధము చేయవలయును. వాకుడు కషాయములో నాలుగు రెట్లు పాలను గలిపి సిద్ధముచేసి సేవించిన బాలరోగములు, దంతరోగములు నన్నియును నశించును.

---

అష్టమంగళఘృతము (Aṣṭamaṅgala Ghṛtam)

श्लोकः

वचा कुष्ठं तथा ब्राह्मी सिद्धार्थकमथापि च ।
शारिवा सैन्धवं चैव पिप्पली घृतमष्टमम् ॥ ७७ ॥
मेध्यं घृतमिदं सिद्धं पातव्यं च दिने दिने ।
दृढस्मृतिः क्षिप्रमेधाः कुमारो बुद्धिमान् भवेत् ॥ ७८ ॥
न पिशाचा न रक्षांसि न भूता न च मातरः ।
प्रभवन्ति कुमाराणां पिबतामष्टमङ्गलम् ॥ ७९ ॥

టీక (Commentary):
వస, కోష్టు, బ్రాహ్మి, దిరిసెన, మనుబాల, సైంధవలవణము, పిప్పళ్లు, ఎనిమిదవది నేయి—వీటిని సిద్ధముచేసి యిచ్చిన బుద్ధి వృద్ధి నొందును. పిశాచ రాక్షసాది బాధలు బాలునకు గలుగవు.

---

లాక్షాది తైలము (Lākṣādi Tailam)

श्लोकः

लाक्षारससमं सिद्धं तैलं मस्तु चतुर्गुणं ।
रास्ना चन्दनकुष्ठाब्दवाजिगन्धानिशायुगैः ॥ ८० ॥
शताह्वा दारुयष्ट्या...