भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 601, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 601

आन्ध्र तात्पर्यसहितमु. ५८१

प्रत्यङ्गिरा (मुण्ड्लदिरिसेन) मूलमुनु बिय्यमुकडुगुतो नूरि त्रागिनचो ఁसर्पभयमुलेदु. ओकवेळ येप्पुडैननु भ्रान्तिवलनं गऱचिनचो नासर्पमे नशिञ्चुनु. नल्लतेगडनु वेपाकुनु मेषमुनन्दु सूर्य्युं डुण्डఁगा भक्षिञ्चिनचो ओकसम्वत्सरमुवఱकुनु सर्पभयमु कलुगदु. पुष्यनक्षत्रमु नन्दु तेल्लगलिजेरुनु बिय्यपुकडुगुतो नूरि सेविञ्चिन सम्वत्सरमु वఱकुनु विषभय मुण्डदु. इण्टिबूबु पसपु म्रानिपसपु मूलकमु बिय्यपु कडुगु वीटिनि नूरि नेतिनि चेर्चिकॊनि त्रागिनचो वासुकि गऱचिननु ब्रदुकंगलगुडु. दन्तिवेळ्लनु नस्यविधिचेसिन कालदष्टुఁडैननु ब्रदुकुनु. गुमिलितो वाम नासिकयन्दु चेसिन लेपमुगानि विषमुनु पोगॊट्टुनु. मनुष्यनिमूत्रमुतो तडुपुट यनु विषहरमगुनु. तेल्लयावालनु दिरिसेनपूवुलतो भावनचेसि एडुगोजुलु नस्यपा नाञ्जनमुलु गा सेविञ्चुट मञ्चिदि. तगरमु कोष्ठु २ पलमुलनु नेय्यि तेने ४ पल मुलुनु त्रागिञ्चिन तक्षकदष्टुलैननु सुखिम्पगल्गुदुरु. मध्यकऱ्ऱॊक्कटकपु वेरुनु मेक मूत्रमुलो भावनचेसि गञ्जिनी गलिपि नस्यमु निच्चिन विषमुलु नशिञ्चुनु.

ॐ त्रिवृतादिचूर्णमु. ॐ

श्लो. त्रिवृ द्विशाला मधुकं हरिद्रे मञ्जिष्ठवर्गो लवणं च सर्वम्,
कटुत्रिकं चैव विचूर्णितानि शृङ्गे निदध्या न्मधुना युतानि ॥ ११ ॥

एष्योऽगदो हं त्युपयुज्यमानः पानाञ्जना भ्यञ्जन नस्ययोगः,
अवार्यवीर्यो विषवेगहन्ता महागदो नाम महाप्रभावः ॥ १२ ॥

पीते विषे स्या द्वमनं च त्सद्यो प्रदे हसेकादि सुशीतलं च,
कपित्थमांसं ससिता क्षौद्रं कण्ठगते विषे,
लिह्या दामाशयगते ताभ्यां चूर्णपलं नतात् ॥ १३ ॥

विषे पक्वाशयगते पिप्पलीरजनीद्वयं,
मञ्जिष्ठां च समं पिष्ट्वा गोपि त्तेन नरः पिबेत् ॥ १४ ॥

रजनीसैन्धवक्षौद्रसंयुक्तं घृत मुत्तमं,
पानं मूलविषार्तस्य दिग्धविद्धस्य चेष्यते ॥ १५ ॥

सितामधुयुतं चूर्णं ताम्रस्य कनकस्य वा,
लेहः प्रशमय त्युग्रं सर्वसंयोगजं विषम् ॥ १६ ॥

अङ्कोटमूलनिःक्वाथं पाणितं समधुतं लिहेत्,
तैलाक्तः स्विन्नसर्वाङ्गो गरदोषविषापहः ॥ १७ ॥

कटभ्यञ्जन शैरीय शेलूटीद्रुमुत्वचः, कषायचूर्ण कल्कैः