चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 609, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 589
भागः शेषः क्वाथस्य यत्नतः स्थाप्यः, तेन हि मारणपुटनस्थालीपाका भविष्यन्ति. 41.
दुरवगाह मैनलोहशास्त्रमुनु नागार्जुनमुनीन्द्रुఁडु चेप्पेनु. दानि यर्थमुनु स्मृतिकै मेमु स्पष्टमुगा चेप्पुचुन्नामु. तनशास्त्रमुनन्दु अयिदु पलमुलकंटे पैन मऴल रॆंडवपाकमुनु ओप्पुकोनఁडय्यॆनु. सुबहुप्रयोगदोषमुवलन पदिपलमुलकंटे पैनि रॆंडवपाकमु नंगीकरिंपलॆदु. अयःपाचकमुनन्दु अयिदु पलमुलु मोदलुकोनि 13 पलमुलवऴकु लोहमुकंटेनु मूडुरॆट्लु त्रिफलमुलनु तीसिकोनवलयुनु. 6 पलमुलकुपैन अधिकमुगा मारणपुटनस्थालीपाकादुलनु त्रिफलमुललो नॊक भागमुतो चेयवलयुनु. लोहपाकमु कॊऴकु त्रिफलमुलनु रॆंडुपाळ्लु ग्रहिंप वलयुनु. (तक्किनदि सुगममु.)
लोहशुद्धिकरणमुलु.
श्लो. पाकार्थे तु त्रिफला भागद्वये शरावसंख्यातं,
प्रतिपलं बुसमं स्या दधिकं द्वाभ्यां शरावाभ्यां. 42.
तत्र चतुर्थोभागः शेषो निपुणेन यत्नतो ग्राह्यः,
अयसः पाकार्थत्वा त्स च सर्वस्मा त्प्रधानतमः. 43.
पाकार्थ मशक्तारे पंचपलादा त्रयोदशपलांते,
दृग्शरावद्वितयं पाद्दै रेकादिकै रधिकं. 44.
पंचपलाधिकमात्रौ तदभावे तदनुसारतो ग्राह्यं,
चतुरादिक मेकांतं शक्ता वधिकं त्रयोदशकात्. 45.
त्रिफलात्रिकटुक चित्रक कांतक्रामुक विडंगचूर्णानि,
अन्या न्यपि देयानि पलाशवृक्षस्य च बीजानि. 46.
जातीफलजातीको शैलां कक्कॊलक लवंगानां,
सितकृष्णजीरकयो रपि चूर्णा न्यायसः समानि स्युः. 47.
त्रिफलात्रिकटुविडंगा नियता अन्ये यथा प्रकृति,
कालायसदोषहृते र्जातिफलादे र्लवंगांतस्य. 48.
तेषः प्राप्त्यनुरूपः सर्व स्योपस्य चैकाद्व्यैः,
कांतक्रामुक मेकं निःशेषं दोष महहर त्ययसः. 49.
द्विगुण त्रिगुण चतुर्गुण माज्यं ग्राह्यं यथाप्रकृति,
यदि भेषजभूयस्त्वं स्तोकत्वं वापि चूर्णानां. 50.
अयसा साम्यं संख्या भूयोऽल्पत्वेन भूयोऽल्पा,
एवं धात्वनुसारा त्तत्कथि तौषधस्य बाधेन,
सर्वत्रैव विधेय स्तत्तत्कथित स्यौषध स्याहः. 51.