चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 629, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें610 | చక్రదత్త — ౬౬. వృష్యాధికారము
గోధూమాద్యచూర్ణము
శ్లోకములు (సంస్కృత మూలము - దేవనాగరి):
गोधूमाच्च पलशतं निष्क्वाथ्य सलिलाढके ।
पादावशेषपूते च द्रव्याणीमानि दापयेत् ॥ २६ ॥
गोधूमं युंजातकफलं माषद्राक्षापरूषकम् ।
काकोली क्षీరकाकोली जीवन्ती सशतावरी ॥ २७ ॥
अश्वगन्धा सखर्जूरा मधुकं त्वङ्निशासिता ।
भल्लातकमात्मगुप्ता समभागानि कारयेत् ॥ २८ ॥
घृतप्रस्थं सचेदेकं क्षीरं दत्त्वा चतुर्गुणं ।
मृद्वग्निना च सिद्धे च द्रव्याण्येतानि निक्षिपेत् ॥ २९ ॥
त्वगेलापिप्पलीधान्यकर्पूरं नागकेशरम् ।
यथालाभं विनिक्षिप्य सिताक्षौद्रपलाष्टकम् ॥ ३० ॥
शक्त्यैक्षुदण्डेन चालोद्य विधिवद्विनियोजयेत् ।
शाल्योदनेन भुञ्जीत पिबेन्मांसरसेन वा ॥ ३१ ॥
केवलस्य पिबेदस्य पलमात्रां प्रमाणतः ।
न तस्य लिङ्गशैथिल्यं न च शुक्रक्षयो भवेत् ॥ ३२ ॥
बल्यं परं वातहरं शुक्रसंजननं परम् ।
मूत्रकृच्छ्रप्रशमनं वृद्धानां चापि शस्यते ॥ ३३ ॥
पलद्वयं तदश्नीयाद्दशरात्रमतन्द्रितः ।
स्त्रीणां शतं च भजते पीत्वा चानुपिबेत्पयः ॥ ३४ ॥
अश्विभ्यां निर्मितं चैतद्गोधूमाद्यं रसायनम् ।
जलद्रोणे तु गोधूमक्वाथे तच्छेषमाढकम् ॥ ३५ ॥
युञ्जातकस्य स्थाने तु तद्गुणं तालमस्तकम् ।
कल्कद्रव्यसमं मानं त्वगादेः साहचर्यतः ॥ ३६ ॥
తెలుగు తాత్పర్యము:
గోధుమలు నూరుపలములు ఒక ఆఢకపు నీటిలో పక్వముచేసి నాలవ పాలు మిగిలియుండగా నీ క్రిందిద్రవ్యములను చేర్పవలయును. తవక్షీరి యుంజాతకము మినుములు ద్రాక్ష కాకోలి క్షీరకాకోలి జీవంతి పిల్లపీచర పెన్నేరు ఖర్జూరము మధుకము త్రికటుకములు సీతజీడిగింజలు దురదగొండి వీటిని సమభాగములను చేసి వేయవలయును.
ఒక ప్రస్థము నేతిని నాలుగురెట్లు పాలను అందు కలిపి సన్ననిసెగను సిద్ధముచేసి పిమ్మట నీ క్రింది ద్రవ్యములను వేయవలయును. లవంగపుపట్ట ఏలకులు పిప్పళ్లు ధనియములు కర్పూరము నాగ కేసరములు వీటిని దొరకినంతవఱకు వైచి చక్కెర తేనె 8 పలములు వైచి ఇక్షుదండముతో ఆలోదనచేసి యథావిధిగా ప్రయోగింపవలయును. శాలి తండులముల అన్నమునుగాని మాంసరసమునుగాని సేవింపవలయును. ఒక పలము మాత్రను సేవింపవలయును. లింగము శిథిలముగాదు. వీర్యముజాఱదు. బలమును వృద్ధిసేయును. వాతమును హరించును. వీర్యమును కలిగించును. మూత్రకృచ్ఛ్రములను పోగొట్టును.