चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్రతాత్పర్యసహితము. 611

2 పలములు తినిన వృద్ధులకును మంచిది. సావధానులై పదిరాత్రులనటుల పాలను ద్రాగుచుండిన స్త్రీశతమును భోగింపగలదు. ఈరసాయనమును అశ్వినీకుమారులు రచించిరి. ద్రోణపుష్పాయుసులో అధికమును మిగుల్పవలయును. యుంజాతకమునకు బదులు తాడమస్తకమును చేర్చవలయును.

-- శతావరీఘృతము. --

శ్లో. ఘృతం శతావరీగర్భం క్షీరే దశగుణే పచేత్, శర్కరాపిప్పలీక్షౌద్రయుక్తం తద్వృష్య ముచ్యతే. 37.

పదికట్లశాలలో శతావరికల్కమును వైచి ఘృతమునుపక్వముచేసి పిమ్మట కండచక్కెర పిప్పళ్లు తేనె కలిపి త్రాగినచో వీర్యవృద్ధి యగును.

-- గుడకూష్మాండకము. --

శ్లో. కూష్మాండకా త్పలశతం సుస్విన్నం నిష్కులీకృతం, ప్రస్థం ఘృతస్య తైలస్య తస్మిం స్తప్తే ప్రదాపయేత్. 38. త్వక్పత్రధాన్యకవ్యోషజిరకైలాద్వయానలం, గ్రంథికం చవ్య మానంగ పిప్పలీ విశ్వభేషజం. 39. శృంగాటకం కశేరుం చ ప్రలంబం తాలమస్తకం, చూర్ణీకృతం పలాంశం చ గుడస్య చ తులాం పచేత్. 40. శీతభూతే పలా న్యష్టౌ మధునః సంప్రదాపయేత్, కఫపిత్తానిలహరం మందాగ్నీనాం చ శస్యతే. 41. కృశానాం బృంహణం శ్రేష్ఠం వాజీకరణ ముత్తమం, ప్రమదాసు ప్రసక్తానాం యే చ స్యుః క్షీణరేతసః. 42. క్షయేణ చ గృహీతానాం పర మేత ద్భిషగ్జితం, కాసం శ్వాసం జ్వరం హిక్కాం హన్తి ఛర్ది మరోచకం. 43. గుడకూష్మాండకఖ్యా త మశ్విభ్యాం సముదాహృతం, ఖండకూష్మాండవ త్పాత్రం స్విన్నకూష్మాండక ద్రవః. 44. యత్కించి న్మధురం స్నిగ్ధం జీవనం బృంహణం గురు, హర్షణం మనసశ్చైవ సర్వం త ద్వృష్య ముచ్యతే. 45. భల్లాతక బృహతీ ఫల దాడిమఫలకల్కసాధితం కురుతే, లింగం మర్దనవిధినా కటుతైలం వాజిలింగాభం. 46. కనకరసమప్లుణావ ర్తితహయగంధామూలవిశ్వపర్యూషితం, మాహిష మిహ నవనీతం గతబీజే కనకఫలమధ్యే. 47. గోమయగర్తోద్వర్తితం పూర్వం పశ్చా దనేన సంలిప్తం, భవతి హయలింగసదృశం లింగం కఠినాంగనాదయితం. 48.