चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

612 చక్రదత్త—౬౭. వృష్యాధికారము.

కూష్మాండమును చెక్కుతీసి నూరుపలములు తెచ్చి తప్తముఁజేసి దానియందు ఒక ప్రస్థముచొ॥ నేయిని నూనెను పోయవలయును. లవంగపుపట్ట తేజపత్రి ధనియములు త్రికటుకములు జీలకఱ్ఱ ఏలకులు చిత్రమూలము గ్రంథికము చవ్యము ఉమ్మెత్త పిప్పళ్లు శొంఠి శృంగాటకము కనేరువు తాడమస్తకము వీటినిచూర్ణముచేసి ఒక తులము బెల్లమును చేర్చి పక్వముచేసి చల్లారిన పిమ్మట ఎన్మిదిపలములు తేనెను చేర్చవలయును. కఫపిత్తవాతములను హరించును. మందాగ్నిని పోగొట్టును. చిక్కినవారి బలపఱచును. ఉత్తమమగు వాజీకరణమియ్యది. స్త్రీప్రసక్తిగలిగినప్పుడు క్షీణరేతసులగువారలకును క్షయరోగులకును ఇయ్యది యుత్తమౌషధము. కాసశ్వాసజ్వరము ఎక్కిళ్లు చర్ది అరోచకములను పోగొట్టును. ఇయ్యది అశ్వినీకుమారులచేతం జెప్పఁబడినది. ఏదేది మధురముగను స్నిగ్ధముగను ధాతువులకు బృంహణమును మనస్సునకు హర్షణమునైయుండునో అయ్యదెల్లను వృష్యమేయగును. జీడివిత్తులు వాకుడుకాయలు దానిమ్మపండు వీటికల్కముతో సిద్ధముచేసిన కటుతైలము లింగమును గుఱ్ఱపులింగముపాటిఁగా చేయును. ఉమ్మెత్తరసముతో పూసివర్తిచేసిన పెన్నేరువేళ్లు శొంఠిలో నానబెట్టి గేదెపాలతోనైన వెన్నను ఉమ్మెత్తలోనిగింజలుదీసి దాని మధ్యనుంచి గోమయముతో ఉద్వర్తనముచేసి పిమ్మటదీనితో లింగమును మర్దించిన గుఱ్ఱపులింగమంత లింగమగును.

---

అశ్వగంధాతైలము.

శ్లో. అశ్వగంధావరీకుష్ఠమాంసీసింహీఫలాన్వితం, చతుర్గుణేన దుగ్ధేన తిలతైలం విపాచయేత్. 49. స్తనలింగకర్ణపాలీవర్ధనం మ్రక్షణాదిదం.

అశ్వగంధ పిల్లపీచర కోష్ఠు జటామాంసి వాకుడు వీటికల్కములో నాలుగురెట్లు పాలను తిలతైలమును పక్వముచేయవలయును. ఇది స్తనములను లింగములను చెవితమ్మెలను పెంచును.

---

ఇతరములగు వాజీకరణోపాయములు.

శ్లో. భల్లాతక బృహతీఫల నళినీదల సింధు జలశూకైః, మాహిషనవనీతేన చ కరంబితైః సప్తదిన ముషితైః. 50. మూలేన హయగంధాయా మాహిషమలమర్దితపూర్వ మథ, లిప్తం భవతి లఘుకృతరాసభలింగం ధ్రువం పుంసాం. 51. నీలోత్పలసితపంకజకేసరమధుశర్కరావలిప్తేన, సురతే సుచిరం రమతే దృఢలింగో భవతి నాభివివరేణ. 52. సిద్ధం కుసురంభతైలం భూమిలతాచూర్ణమిశ్రితం కురుతే, చర