चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

आन्ध्र तात्पर्यसहितमु. ६२९

अशुद्धियन्दु निरूहमुलु.

श्लो. अशुद्धस्य मलोन्मिश्रः स्नेहो नैति यदा पुनः ।
तदाऽङ्गसदनाध्मानशूलश्वासश्च जायते ॥ २९ ॥
पक्वाशयगुरुत्वं च तत्र दद्यान्निरूहणम् ।
तीक्ष्णः तीक्ष्णौषधैरेव सिद्धं चाप्यनुवासनम् ॥ ३० ॥
स्नेहवस्तिर्विधेयस्तु नाविशुद्धस्य देहिनः ।
स्नेहवीर्यं तदादत्ते स्नेहो नानुविसर्पति ॥ ३१ ॥
अशुद्धमपि वातेन केवलेनाभिपीडितम् ।
अहोरात्रस्य कालेषु सर्वेष्वेवानुवासयेत् ॥ ३२ ॥
अनुवासयेत्तृतीयेऽह्नि पञ्चमे वा पुनश्च तम् ।
यथा वा स्नेहपक्तिः स्यात्ततोऽप्युल्बणमारुतान् ॥ ३३ ॥
व्यायामनित्यं दीप्ताग्निं न्रूहंश्च प्रतिवासरम् ।
इति स्नेह्रै(स्त्रि)चतुरैः स्निग्धो स्रोतोविशुद्धये ॥ ३४ ॥
निरूहं शोधनं युञ्ज्यादस्निग्धे स्नेहनं तनोः ।
विष्टब्धानिलविण्मूत्रैः स्नेहार्हाः सेऽनुवासने ॥ ३५ ॥
दाहज्वरपिपासार्तिकरं श्चात्यनुवासनम् ॥

ता. सुलभमु.

---

वस्त्यादुलन्दलि परिणाममुलु.

श्लो. स्नेहवस्तिं निरूहं वा नैकमेवातिशीलयेत् ॥ ३६ ॥
स्नेहोत्पित्तकफोल्लेदो निरूहात्पवनाद्भयम् ।
अनास्थाप्या येऽभिधेया नानुवास्याश्च ते मताः ॥ ३७ ॥
विशेषतस्त्वमी पाण्डुकामलामेहपीनसाः ।
निरम्लप्लीहविड्भेदी गुरुकोष्ठकफोदराः ॥ ३८ ॥
अभिष्यन्दभृशस्थूलकृमिकोष्ठाढ्यमारुताः ।
पीते विषे गरे उपच्यां श्लीपformदीगलगण्डवान् ॥ ३९ ॥
अनास्थाप्यास्त्वतिस्निग्धः क्षतोरस्को भृशं कृशः ।
अमातिसारी वमिमान् संशुद्धो दत्तनावनः ॥ ४० ॥
श्वासकासप्रसेकार्तो हिक्काध्मानाल्पवह्नयः ।
शूलपायुः कृताहारो बद्धच्छिद्रदकोदरी ॥ ४१ ॥
कुष्ठी च मधुमेही च मासान्मृत च गर्भिणी ।
न चैकान्तेन निर्दिष्टेऽप्यत्राभिनिविशेद्बुधः ॥ ४२ ॥
भजेत्कदाचित्कार्यापि विरुद्धापि मता क्रिया । छर्दिहृद्रोगगु...