चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము. 47

తైలసహితములును, అనువాసనాసహితములును నగు అభ్యంగనములను అనఁగా తలం ట్లను, లేపనములను వేఱువేరుగా వి భాగించి చల్లగాను వేడిగాను చేసి ఇచ్చుచుండవల యును. ఈయుపచారములవలన చెవుడుపట్టినట్టి జ్వరములుకూడ యణఁగిపోవును. అంగ ములయందు సుఖము కలుగును. బలము, కాంతియును హెచ్చును.

—౨౦ పట్కట్వర తైలము. ౨౦—

శ్లో. సువర్చికానాగరకుష్ఠమూర్వాలాక్షానిశాలోహితయష్టికాభిః తైలంజ్వరేషడ్గుణతక్రసిద్ధమభ్యంజనాత్ శీతవిదాహనుత్స్యాత్. దధ్నః ససారకస్యాత్త్ర తక్రం కట్వర మిష్యతే, ఘృతవత్తైలపాకే౨పి తైలే ఫేనోధికః పరః. 274

సజ్జక్షారము, శొంఠి, కోష్టు, చాగమట్ట, లక్క, పసుపు, మంజిష్ఠను, య ష్టిమధుకము వీటికల్కమునుగాని, కషాయమునుగాని ఆరురెట్లు మజ్జిగతో కాచి తైల మును రుద్దినయెడల జ్వరమునందలి శైత్యము, దాహమును హరించిపోవును. నేయి కలి సిన పెఱుగు మజ్జిగకు కట్వరమనిశాస్త్రజ్ఞులభిప్రాయగలదు. తైలమునందవలెనే నేయి యందుకూడ పక్వముఁ జేయవచ్చును. తైలము అనఁగా నూనెలో పక్వముచేసిన ఎక్కువ యుద్దీపకమును, నేతిలోఁ పక్వముచేసిన ఆయుద్దీపకము శాంతమును బొందును.

—౨౦ అభ్యంగాదుల కంగారక తైలము. ౨౦—

శ్లో. మూర్వా లాక్షా హరిద్రే ద్వే మంజిష్ఠా సేంద్రవారుణీ, బృహతీ సైంధవం కుష్ఠం రాస్నా మాంసీ శతావరీ. 275 ఆరనాళాఢ కేనైవ తైల ప్రస్థం విపాచయేత్, తైలమంగారకం నామ సర్వజ్వరవిమోక్షణమ్. 276

అంగారక తైలమును చెప్పుచున్నాఁడు.—చాగమట్ట,లక్క,పసుపు, మ్రానిపసుపు, మంజిష్ఠ, పాపడ, వాకుడు, సైంధవలవణము, చెంగల్వకోష్టు, సన్నరాస్న, పిల్లి పీచర వీటియొక్కకల్కమునందును ఒక ఆఢకముగంజియందు ప్రస్థప్రమాణము నూనెను బోసి వండి సేవింపవలయును. దీనినే అంగారక తైల మని చెప్పెదరు. ఈతైలము అన్ని విధములగు జ్వరములను జోఁగొట్టి మనుష్యునికి మేలుచేయును.