भारतकोश
संग्रह पर लौटें

छत्रपति संभाजी महाराज (धर्मवीर स्वराज्य-रक्षक एवं मुग़ल-प्रतिरोध सम्पूर्ण इतिहास)

Chhatrapati Sambhaji Maharaj Comprehensive Historical Biography

कमल गोखले / ऐतिहासिक शोध मण्डल द्वारा

DevanagariHindipublished793 पृष्ठ
पृष्ठ 786स्थायी लिंक

अश्विनी खेर के प्रति कृतज्ञता ज्ञापन मैं अपना कर्तव्य मानता हूँ। मुझे विश्वास है कि आज तक जिस आत्मीयता से मेरे उपन्यासों का मराठी भाषा में आदर होता रहा है उसी प्रकार 'सम्भाजी' का भी होगा। उसी प्रकार अन्य भारतीय भाषाओं में असंख्य पाठकों की ममता मुझे मिलेगी। प्रस्तुत उपन्यास में दिनांक, सन् और अन्य विवरण अँग्रेजी पद्धति से केवल पाठकों की सुविधा के लिए दिए गये हैं। पाठक कृपया इस बात को ध्यान में रखें। 17. सम्भाजी महाराज के व्यक्तित्व और चरित्र पर अभिनव प्रकाश डालने का महत्त्वपूर्ण कार्य सबसे पहले वा.सी. बेन्द्रे ने किया। उसके पश्चात् सेतु माधवराव पगड़ी, कमल गोखले, विजय देशमुख से लेकर डॉ. जयसिंहराव पवार और डॉ. सदाशिव शिवदे तक लोगों ने निरन्तर यह कार्य किया है। स्वातंत्र्यवीर सावरकर जैसे क्रान्तिपुरुष ने भी सम्भाजीराजा के गौरवपूर्ण कार्यों का उल्लेख अनेक बार बड़े आदर से किया है। दिनांक 26 फरवरी, 1908 को सन्ध्या समय सोलापुर में दासनवमी के उत्सव के अवसर पर लोकमान्य तिलक ने एक भाषण दिया था। उस भाषण में शिवपुत्र सम्भाजी का गुणगान करते हुए उन्होंने एक स्वरचित संस्कृत श्लोक कहा था। उसी श्लोक से मैं अपने इस निवेदन की पूर्णाहुति करता हूँ- "स्वधर्मे निधनं श्रेयो गीतावचनं उज्ज्वलम् शिवसुतोश्च हौतात्म्यं धर्मराष्ट्रकृत्ये खलु ते।।" -विश्वास पाटील 784 :: सम्भाजी

पृष्ठ 787स्थायी लिंक

संदर्भ साधने

  1. ऐतिहासिक साधने (1588 से 1821) सम्पादक : शां. वि. आवळसकर
  2. श्री शिवछत्रपतींची 91 कलमी बखर आणि भोसले घराण्याची चरित्रावली वि. स. वाकसकर
  3. हिन्दवी स्वराज्य आणि मोगल सेतुमाधवराव पगडी
  4. श्री शिवछत्रपती-संकल्पित शिवचरित्राची प्रस्तावना, आराखडा व साधने त्र्यं. शं. शेजवलकर
  5. भारतवर्षीय मध्ययुगीन चरित्रकोश सि. वि. चित्राव
  6. अर्वाचीन महाराष्ट्रेतिहासातील राज्यकारभाराचा अभ्यास (भाग 1 ला) शं. ना. जोशी
  7. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने वि. का. राजवाडे खंड 1 ते 8
  8. कोकणचा राजकीय इतिहास डॉ. वि. गो. खोबरेकर
  9. मोगल-मराठा संघर्ष (फारसी साधने) सम्पादक : सेतुमाधवराव पगडी
  10. महाराष्ट्राचा पत्ररूप इतिहास सम्पादक : द. वि. आपटे व प्रा. रा. वि. ओतुरकर
  11. कवीन्द्र परमानन्दकृत श्री शिवभारत सम्पादक : सदाशिव महादेव दिवेकर
  12. मल्हार रामराव चिटणीस विरचित सम्पादक : र. वि. हेरवाडकर श्रीमन्त छत्रपती सम्भाजी महाराज आणि थोरले राजाराम महाराज यांची चरित्रे
  13. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने-पोर्तुगीज सम्पादक : ए. बी. द. ब्रागांस परेरा दप्तर-खंड तिसरा आशिया विभाग अनुवादक- स. शं. देसाई (1 ते 5) सम्भाजी :: 785
पृष्ठ 788स्थायी लिंक
  1. मराठी साम्राज्याची छोटी बखर र. वि. हेरवाडकर
  2. औरंगजेब-शक्यता आणि शोकांतिका रवीन्द्र गोडबोले
  3. रायगडची जीवनगाथा शान्ताराम विष्णू आवळसकर
  4. सम्भाजीकालीन पत्रसारसंग्रह सम्पादक : शं. ना. जोशी
  5. श्री छत्रपती आणि त्यांची प्रभावळ सेतुमाधवराव पगडी
  6. ताराबाईकालीन कागदपत्रे खंड 1 ला सम्पादक : अप्पासाहेब पवार
  7. कृष्णाजी अनन्त सभासद-विरचित शिवछत्रपतींचे चरित्र सम्पादक : प्रा. दत्ता भगत
  8. मराठे व औरंगजेब सम्पादक : सेतुमाधवराव पगडी
  9. मराठी रियासत खंड 1 गोविन्द सखाराम सरदेसाई
  10. मराठ्यांचे स्वातंत्र्ययुद्ध सम्पादक : सेतुमाधवराव पगडी (खाफीखानाचा साधनग्रन्थ)
  11. शिवकालीन महाराष्ट्र वा. कृ. भावे
  12. पोर्तुगीज-मराठे सम्बन्ध- डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकर अर्थात पोर्तुगीजांच्या दप्तरातील मराठ्यांचा इतिहास
  13. महाराष्ट्राची धारातीर्थे पं. महादेवशास्त्री जोशी (भाग पहिला, दुसरा)
  14. प्रभूरत्नमाला सखाराम गणेश मुजुमदार
  15. श्री शिवछत्रपती विजय सौ. विभा वा. दातार
  16. आज्ञापत्रे आणि राजनीति-रामचन्द्रपन्त सम्पादन : शं. ना. जोशी अमात्य
  17. श्री मच्छंभूनृपविरचितम् बुधभूषणम् एच. डी. वेलणकर (सम्पादक) (संस्कृत-इंग्लिश)
  18. तंजापुरी श्री बृहदीश्वरालयस्थ शिलालेखित भोसले वंश चरित्र- श्री. वे. निवासाचार्य (द्राविडी भाषान्तर) श्री. एस. गोपालन-
  19. मराठ्यांच्या इतिहासाचा मागोवा (पूर्वार्ध) पी. एन. देशमुख
  20. सह्याद्री (महाराष्ट्र स्तोत्र) सदाशिव आत्माराम जोगळेकर
  21. श्री छत्रपती सम्भाजी महाराज यांचे विचिकित्सक चरित्र वा. सी. बेंद्रे
  22. अहकामे आलमगिरी-औरंगजेबाची सेतुमाधवराव पगडी आज्ञापत्रे 786 :: सम्भाजी
पृष्ठ 789स्थायी लिंक
  1. शिवपुत्र सम्भाजी डॉ. सौ. कमल गोखले
  2. औरंगजेबनामा अनुवादक : मुंशी देवीप्रसादजी
  3. मराठ्यांचे स्वातंत्र्यसमर (पूर्वार्ध) छत्रपती सम्भाजी प्रा. श. श्री. पुराणिक
  4. साद सह्याद्रीची ! भटकंती किल्ल्यांची प्र. के. घाणेकर
  5. छत्रपती सम्भाजी स्मारक-ग्रन्थ डॉ. जयसिंगराव पवार
  6. शहेनशहा ना. सं. इनामदार
  7. ज्वलज्ज्वलनतेजस सम्भाजीराजा डॉ. सदाशिव शिवदे
  8. आंगरेकालीन अष्टागार प्रकाशक : शां. वि. आवळमकर
  9. असे होते मोगल ज स. चौबळ
  10. महाराणी येसूबाई डॉ. सदाशिव शिवदे
  11. रायगड किल्ल्याचे वर्णन गोविन्द बाबाजी जोशी
  12. राजेशिर्के घराण्याचा संक्षिप्त इतिहास राम राजेशिर्के
  13. शिवस्नुषा महाराणी येसूबाई सुशीला खेडकर 49 नियतीच्या विळख्यात औरंगजेब सेतुमाधवराव पगडी
  14. मराठेशाहीतील मनस्विनी डॉ. सु. र. देशपांडे
  15. हुतात्मा सम्भाजी : एक विवाद्य शंकरराव सावन्त व्यक्तिमत्त्व
  16. मराठेशाहीचा मागोवा डॉ. जयसिंगराव पवार
  17. श्रीमान योगी रणजित देसाई
  18. शहजादा दारा शुकोह सदाशिव आठवले
  19. इतिहासाचा मागोवा सेतुमाधवराव पगडी
  20. दर्यादिल काका विधाते
  21. धर्मवीर छत्रपती सम्भाजी महाराज अरुण जाखडे
  22. मराठ्यांच्या इतिहासाची साधने विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे
  23. राजा शिवाजी : वाङ्मयीन मिथ डॉ. दत्ता पवार
  24. तारे जंजिऱ्याचे गजानन बागडे
  25. अर्घ्य नयनतारा देसाई
  26. छत्रपती सम्भाजी प्र. के. घाणेकर
  27. इथे ओशाळला मृत्यु (नाटक) वसन्त कानेटकर
  28. शिवपुत्र राजकुंवर बोबडे
  29. रायगडाला जेव्हा जाग येते (नाटक) वसन्त कानेटकर
  30. राजा शम्भू छत्रपती विजय देशमुख सम्भाजी :: 787
पृष्ठ 790स्थायी लिंक
  1. छावा (नाटक) शिवाजी सावन्त
  2. महाड गॅझेट प्रभाकर रघुनाथ भुस्कुटे
  3. बेबंदशाही (नाटक) वि. ह. औंधकर
  4. इतिहाससंग्रह सं. : दत्तात्रय बळवन्त पारसनीस
  5. राजसंन्यास (नाटक) राम गणेश गडकरी
  6. भोसला दरबार के हिन्दी कवि डॉ. कृष्ण दिवाकर
  7. छत्रपती शिवाजी महाराज जीवन-रहस्य नरहर कुरुंदकर
  8. मराठ्यांचा आत्मयज्ञ (नाटक) नाथमाधव
  9. सती गोदावरी (नाटक) शंकर बळवन्त चव्हाण
  10. छत्रपती सम्भाजी लोककवी मनमोहन
  11. शोधनिबन्ध संग्रह भास्कर धातावकर 78 कादंबरीमय शिवकाल गो. नी. दांडेकर
  12. सम्भाजीमहाराजांचे चरित्र कै. भाऊसाहेब पवार
  13. Military History of India Sir Jadunath Sarkar
  14. Gazetters of the Bombay Persidency — Kolaba District, Ahmadnagar, Poona and Kolhapur Districts.
  15. The History of Maratha People C.A. Kincaid and Parasnıs
  16. History of Aurangzib Vol. I to IV J.N. Sarkar
  17. The History of India Elliot and Dowson 8 vols.
  18. Shivaji Souvenir Edited by G.S. Sardesai
  19. Shivaji and his times Jadunath Sarkar
  20. Mogul India or Storia Do Mogor translated by Niccolao Manucci-Vol. 1,2,3,4 William Irvine
  21. Administrative System of Surendranath sen the Marathas
  22. House of Shivaji J.N. Sarkar
  23. Aurangzib-And the Decay of the Stanley Lane Poole Mughal Empire
  24. The Military System of Marathas Surendranath Sen
  25. The Grand Rebel Dennis Kincaid
  26. Anecdotes of Aurangzib and J.N. Sarkar Historical Essays 788 :: सम्भाजी
पृष्ठ 791स्थायी लिंक
  1. Mughal Rule in India S.M. Edwardes and H.L.O. Garrett
  2. Maratha History Seminar Volume Bombay University
  3. The Mughal-Maratha Relations G.T. Kulkarni
  4. History of the Rise of the Mohomedan Power in India-Translated from the original Persian of Mohomad Kasim Ferishta–Vol. I, II, III, IV John Briggs
  5. Tavernier's Travels in India Ball. Crooke-V.Ball Vol. I, Vol. II Editor : William Crooke 99 Shivaji's Visit to Aurangzib Jadunath Sarkar and at Agra (Rajasthani Records) Reghubir sinh
  6. The mysore-Maratha Relation B. Muddachari in the 17th Century
  7. Mughal Administration Jadunath Sarkar
  8. Durgadas Rathod Raghubir Sinh
  9. Gazetters of Tamil Nadu Edited by Tiruchirappalli District Dr. K.S.K. Velmani
  10. Rajah Serfoji-II (With a Short Prince Tulajendra Rajah History of Thanjavur Marathas) P. Bhosale
  11. History of Tamil Nadu N. Subrahmanian (A.D. 1336-A.D. 1984)
  12. Jedhe Chronology (Kareena) Jadunath Sarkar
  13. Historical Fragments of Orme Mughal Empire ☐ ☐ ☐ सम्भाजी :: 789
पृष्ठ 792स्थायी लिंक

श्री विश्वास पाटील की साहित्य सम्पदा

  1. पानीपत मराठी, राजहंस प्रकाशन, पुणे (24वाँ संस्करण) हिन्दी अनुवाद—मो.ग. तपस्वी, भारतीय ज्ञानपीठ, दिल्ली (5वाँ संस्करण) गुजराती अनुवाद—डॉ. प्रतिभा दवे, नवभारत साहित्य मन्दिर, अहमदाबाद पंजाबी अनुवाद—प्रकाशन विभाग, पंजाब सरकार, पटियाला कन्नड़ अनुवाद—डॉ. चन्द्रकान्त पोकळे, साहित्य अकादमी, बंगलोर
  2. पांगिरा मराठी, राजहंस प्रकाशन (पाँचवाँ संस्करण) हिन्दी, प्रकाश भातभेडकर, वाणी प्रकाशन, दिल्ली कन्नड़, डॉ. चन्द्रकान्त पोकळे, साहित्य अकादमी, बंगलोर
  3. झाड़ाझड़ती मराठी, राजहंस प्रकाशन (ग्यारहवाँ संस्करण) हिन्दी, डॉ. गजानन चव्हाण, वाणी प्रकाशन, दिल्ली (तीसरा संस्करण) कन्नड़, डॉ. चन्द्रकान्त पोकळे, साहित्य अकादमी, बंगलोर अँग्रेजी, डॉ. कीर्ति रामचन्द्र, इंडिया लॉग प्रकाशन, दिल्ली उर्दू, साजिद रशीद, साहित्य अकादमी, दिल्ली गुजराती, डॉ. प्रतिभा दवे, नवभारत साहित्य मन्दिर, अहमदाबाद मलयालम, कालियाथ दामोदरन, साहित्य अकादमी, दिल्ली असमिया, भरत ठाकुर
  4. महानायक मराठी, राजहंस प्रकाशन, पुणे (आठवाँ संस्करण) हिन्दी, डॉ. रामजी तिवारी और रमेश तिवारी, भारतीय 790 :: सम्भाजी
पृष्ठ 793स्थायी लिंक

ज्ञानपीठ, दिल्ली (छठाँ संस्करण) गुजराती, डॉ. प्रतिभा दवे, आर.आर. सेठ एंड कं. अहमदाबाद। (दूसरा संस्करण) कन्नड़, डॉ. चन्द्रकान्त पोकळे, साहित्य अकादमी बंगलोर (दूसरा संस्करण) राजस्थानी, सत्यनारायण स्वामी, साहित्य अकादमी, दिल्ली मलयालम, प्रा.पी. माधवन पिल्लई, डी.सी. बुक्स, कोट्टायम अँगेजी, डॉ. कीर्ति रामचन्द्र, इंडिया लॉग प्रकाशन, दिल्ली (दूसरा संस्करण) बंगाली, दीपेन चक्रवर्ती, आनन्द बुक पब्लिशर्स कलकत्ता उड़िया, न्यू एज पब्लिकेशन, कटक तमिल, डॉ. एस. सुब्रह्मणम् (प्रकाशय) 5. रणांगण मराठी, मजेस्टिक प्रकाशन, मुम्बई 2000 (नाटक) 6. चन्द्रमुखी मराठी, राजहंस प्रकाशन, पुणे (दूसरा संस्करण) हिन्दी, डॉ. रामजी तिवारी और रमेश तिवारी, भारतीय ज्ञानपीठ, दिल्ली मलयालम, कालियाथ दामोदरन, मातृभूमि प्रकाशन, त्रिवेन्द्रम सम्भाजी :: 791