दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

६६ श्रीदासबोध. [ दशक कूपें सरोवर । गैतां कडा नदीतीर । अवचितें पडे शरीर । या नांव आधि- भौतिकु ॥ २० ॥ दुर्गाखालें कोसळती । तेणें दुःखें आक्रंदती । झाडावरुनि पडती । या नांव आधिभौतिक ॥ २१ ॥ शीतें ओंठ तडकती । हात पाय टांचा फुटती । चिखल्याँ जिव्हाळ्या लागती । या नांव आधिभौतिक ॥ २२ ॥ अशनपानाचिये वेळे । उष्णरसें जिव्हा पोळे । दांत करकरे आणि हरळे । या नांव आधिभौतिक ॥ २३ ॥ पराधीन बाळपणीं । कुशब्मार जाचणी । अन्नवस्त्रांविण आळणी । या नांव आधिभौतिक ॥ २४ ॥ सासुर- वास गांलोरे । ठणके लोंसगें चिमोरे१० । आलें रुदन न धरे । या नांव आधिभौतिक ॥ २५ ॥ चुकतां कान पिळिती । कां डोळां हिंग घालिती । सर्वकाळ धारकीं धरिती । या नांव आधिभौतिक ॥ २६ ॥ नानाप्रकारचे मार । दुर्जन मारिती अपार । दुरी अंतरे माहेर । या नांव आधिभौतिक ॥ २७ ॥ कर्ण नासिक विंधिलें । बळेंचि धरूनि गोंदिलें । खोडी जाया पोळ- विलें । या नांव आधिभौतिक ॥ २८ ॥ परचक्रीं धरूनि नेलें । नीच यातीस दधिलें । दुर्दशा होऊनि मेलें । या नांव आधिभौतिक ॥ २९ ॥ नाना रोग उद्भवले । जे आध्यात्मिकीं बोलिले । वैद्य पंचाक्षरी आणिले । या नांव आधिभौतिक ॥ ३० ॥ नाना व्यथेचें निरसन । व्हावया औषध दारुण । बलात्कारें देती जाण । या नांव आधिभौतिक ॥ ३१ ॥ नाना वल्लींचे रस । काढे गरगोंडे कर्कश । घेतां होय कासाविस । या नांव आधिभौतिक ॥ ३२ ॥ ढाळ आणि उळाळें देती । पथ्य कठिण सांगती । अनुपान चुकतां वि- पत्ती । या नांव आधिभौतिक ॥ ३३ ॥ फाड रक्त आणि फांसैणी१३ । गुल- डागोंची जाचणी । तेणें दुःखें दुखवे प्राणी । या नांव आधिभौतिक ॥ ३४ ॥ रुचिकें विबवे घालिती । नाना दुःखें दडपे देती । शिरा तोडिती जळवा लाविती । या नांव आधिभौतिक ॥ ३५ ॥ वहु रोग बहु औषधें । सांगतां अपार अगाधें । प्राणी दुखवे तेणें खेदें । या नांव आधिभौतिक ॥ ३६ ॥ १. कुवा. २. खाडा. ३. पाण्यांत बागण्यानें बोटांच्या मधील जागा सडते, तो रोग ४. खाण्यापिण्याचे. ५. वेगळा होतो. ६. सुकून जाणे. ७. गालगुच्चे. ८. ठोसे. ९. डागणें. १०. चिमटे. ११. पुष्कळ वाने घालून केलेले पातळ औषध. १२. उलटीचें औषध. १३. शस्त्राने गांठी चिरणे. १४ चोंचे. १५. रुईचा चीक.