दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

८ वा.] देवदर्शन. १८५ समासीं फिटली । आतां वृत्ति सावध केली । पाहिजे श्रोतीं ॥ २५ ॥ पैस अवकाश आकाश । कांहींच नाहीं तें भकास । तया निर्मळीं वायूस । जन्म जाहला ॥ २६ ॥ वायूपासोनि झाला वन्ही । वन्हीपासून झालें पाणी । ऐसी जयाची करणी । अघटित घडली ॥ २७ ॥ उदकापासून क्षिति² झा- ली । स्तंभेंविण उभारिली । ऐशी विचित्र कळा केली । त्या नांव देव ॥ २८ ॥ देवें निर्मिली हे क्षिती । तिचे पोटीं पाषाण होती । तयांसीच देव म्हणती । विवेकहीन ॥ २९ ॥ जो सृष्टिनिर्माणकर्ता । तो ये सृष्टीपूर्वी होता । मग हे तयाची सत्ता । निर्माण जाहली ॥ ३० ॥ ³कुलाल पात्रापूर्वी आहे । पात्र कांहीं कुलाल नव्हे । तैसा देव पूर्वींच आहे । पाषाण नव्हे सर्वथा ॥ ३१ ॥ मृत्तिकेचें सैन्य केलें । कर्ते वेगळे राहिले । कार्य कारण एक केलें । तरी होणार नाहीं ॥ ३२ ॥ तथापि होईल पांचभौतिक । निर्गुण नव्हे कांहींए- क । कार्यकारणांचा विवेक । भूतांपरता नाहीं ॥ ३३ ॥ अवघी सृष्टि जो कर्ता । तो ये सृष्टीहूनि परता । तेथें संशयाची वार्ता । काढूंच नये ॥ ३४ ॥ खांबसूत्रांची बाहुली । जेणें पुरुषें नाचविली । तोचि बाहुली हे बोली । घडे कैसी ॥ ३५ ॥ ४छांयामंडपांची सेना । सृष्टिसारिखी रचना । सूत्रें चाळी परी तो नाना । व्यक्ति नव्हे ॥ ३६ ॥ तैसा सृष्टिकर्ता देव । परी तो नव्हे सृष्टिभाव । जेणे केले नाना जीव । तो जीव कैसेनी ॥ ३७ ॥ जें ज्यास करणें पडे । तो तें होणें कैसें घडे । म्हणोनि वायांचि बापुडे । संदेहीं पड- ती ॥ ३८ ॥ सृष्टीऐसेंचि स्वभावें । ५गोपुरें निर्मिलें बरवें । परी तो गोपुरक- र्ता नव्हे । निश्चयेंसी ॥ ३९ ॥ तैसें जग निर्मिलें जेणें । तो वेगळा पूर्णपणें । एक म्हणती मूर्खपणें । जग तोचि जगदीश ॥ ४० ॥ एवं जगदीश तो वेगळा । जगनिर्माण ज्याची कळा । तो सर्वांमध्यें निराळा । असोन सर्वीं ॥ ४१ ॥ म्हणोनि भूतांचा कर्दम⁶ । त्यासि अलिप्त आत्माराम । अविद्या- गुणें मायाभ्रम । सत्याचि वाटे ॥ ४२ ॥ मायोपाधि जगडंबर । आहे सर्वही साचार । ऐसा विपरीत विचार । कोठेंच नाहीं ॥ ४३ ॥ म्हणोनि

---

१. अग्नि. २. पृथ्वी. ३. कुंभार. ४. पातळ पडदा लावून आंत दिवा ठेवतात व मधून कागदाचीं चित्रे, आकृति फिरवितात, त्या प्रकारांतील. ५. देवळांत देवा- च्या समोर कांहीं मजले बांधतात ते. ६. परस्परांचें मिश्रण.