दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३७२ श्रीदासबोध. [ दशक आणून सोडी ॥ १० ॥ घडी एक विमळब्रह्म । घडी एक सर्व ब्रह्म । द्रष्टा साक्षी सत्ता ब्रह्म । क्षण एक ॥ ११ ॥ निश्चळ तेंचि झालें चंचळ । चंचळ तेंचि ब्रह्म केवळ । नाना प्रसंगीं खळखळ । निवाडा नाहीं ॥ १२ ॥ चळतें आणि निश्चळ । अवघें चैतन्याचि केवळ । रूपें वेगळालीं प्रबळ । बोलवेना ॥ १३ ॥ उगीच करी गाथागोवी । तो लोकांस कैसा उगवी । नाना निश्चय नाना गोवी । होत जाते ॥ १४ ॥ भ्रमास म्हणे परब्रह्म । परब्रह्मास म्हणे भ्रम । ज्ञातेपणाचा संभ्रम । बोलोन दावी ॥ १५ ॥ घाली शास्त्रांचें दृढपण । प्रचीतीविण निरूपण । पुसों जातां उगाच शीण । अत्यंत मानी ॥ १६॥ झाल्यास आणि पडोंर्थेभिडा। तो काय बोलेल बापुडा । सारासारांचा निवाडा । झाला पाहिजे ॥ १७ ॥ वैद्य मात्रेची स्तुति करी । मात्रा गुण कांहींच न करी । प्रचीतीविण तैसी परी । ज्ञानाची झाली ॥ १८ ॥ जेथें नाहीं सारासार । तेथें अवघा अंधकार । नाना परीक्षांचे विचार । राहिले तेथें ॥ १९ ॥ पाप पुण्य स्वर्ग नरक । विवेक आणि अवि- वेक । सर्व ब्रह्मीं काय एक । सांपडलें नाहीं ॥ २० ॥ पावन आणि तें पतन । दोन्ही मानिलीं तत्समान । निश्चय आणि अनुमान । ब्रह्मरूप ॥ २१॥ ब्रह्मरूप झालें आघवें । तेथें काय निवडावें । अवघी साकराच टाकावें । काय कोठें ॥ २२॥(तैसें सार आणि असार । अवघा झाला एकंकार । तेथें बळावला अविचार । विचार कैंचा ॥ २३ ॥ वंद्य निंद्य एक झालें । तेथें काय हातास आलें । उन्मत्त द्रव्यें जे भुलले । ते भलतेंच बोलती ॥२४॥ तैसा अज्ञानभ्रमें भुलला । सर्व ब्रह्म म्हणोन बैसला । महापापी आणि भला । एकचि मानी ॥ २५ ॥ सर्वसंगपरित्याग । अवासवा विषयभोग । दोघे एकचि मानितां मग । काय उरलें ॥ २६ ॥ भेद ईश्वर करून गेला । तो याच्या बापाचेनि न वचे मोडिला । मुखामध्यें घांस घातला । तो अपानीं घालावा ॥२७॥ ज्या इंद्रियास जो भोग । तो तो करी यथासांग । ईश्वराचें केलें जग । मोडितां उरेना ॥ २८ ॥ अवघी आंतीची ठकाठकी । प्रचीतीविण गोष्टी लटकी । वेड लागलें जे बटकी । ते भलतेंच बोले ॥२९॥ -प्रत्ययज्ञाता सावधान । त्याचें ऐकावें निरूपण । आत्मसाक्षात्काराची १. गोंधळ. २. समजावी. ३. डौल. ४. खोभी. ५. मद्यानें.