दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३८८ श्रीदासबोध. [ दशक ठायीं । नव्हता जैसा ॥ २१ ॥ देह परलोकींचें तारूं । नाना गुणाचा आगरू १ । नाना रत्नांचा विचारू । देहाचेनी ॥२२॥ देहाचेनि गायनकळा । देहाचेनि संगीतकळा । देहाचेनि अंतर्कळा । ठायीं पडे ॥ २३ ॥ देह ब्रह्मा- डाचें फळ । देह दुर्लभचि केवळ । परि देहास निवळ । उमजवावें ॥ २४ ॥ देहाकरितां लहान थोर । करिती आपुलाले व्यापार । त्यांहीमध्ये लहान थोर । कितीएक ॥ २५ ॥ जे जे देह धरोन आले । ते ते कांहीं करून गेले । हरिभजनें पावन झाले । किती ५ क ॥ २६ ॥ अष्टधा प्रकृतीचें मूळ । संक- ल्परूप २ चि केवळ । नाना संकल्प देहफळ । घेऊनि आले ॥ २७ ॥ ४ हरिसं- कल्प मुळीं होता । तोचि फळीं पाहावा आतां । नाना देहांतरीं तत्त्वता । शोधितां कळे ॥ २८ ॥ वेलाचे मुळीं बीज । उदकरूप वेली समज । पुढें फळामध्यें बीज । मुळींच्या अंशें ३ ॥ २९ ॥ मुळाकरितां फळ येतें । फळा- करितां मूळ होतें । येणें रीती होत जातें । भूमंडळ ॥३०॥ असो कांहींएक करणें । कैसें घडे देहाविणें । देह सार्थकीं लावणें । म्हणिजे बरें ॥ ३१ ॥ आत्म्याकरितां देह झाला । देहाकरितां आत्मा तगला । उभययोगें उदंड चालिला । कार्यभाग ॥३२॥ चोरून गुप्तरूपें करावें । तें आत्म्यास पडे ठावें । कर्तृत्व याचेनि स्वभावें । सकळ कांहीं ॥ ३३ ॥ देहामध्यें आत्मा असतो । देह पूजितां आत्मा तोषतो । देह पीडितां आत्मा क्षोभतो । प्रत्यक्ष आतां ॥ ३४ ॥ देहावेगळी पूजा पावेना । देहाविण पूजा फावेना । जनीं जनार्दन म्हणोनि जनां । संतुष्ट करावें ॥ ३५ ॥ उदंड प्रगटला विचार । धर्मस्थापना तदनंतर । जेथें पूजेसि अधिकार । पुण्यशरीरीं ॥ ३६ ॥ सगट भजन करूं येतें । परी मूर्खपण अंगीं लागतें । गाढवास पूजितां कळतें । काय त्याला ॥३७॥ पूज्य पूजेसि अधिकार । उगेचि तोषवावे इतर । दुखवूं नये कोणाचें अंतर । म्हणिजे बरें ॥३८॥ सकळ जगदंतरींचा देव । क्षोभतां राहावया कैंचा ठाव । जनांवेगळा जनांस उपाव । आणिक नाहीं ॥ ३९ ॥ परमेश्वराचे अनंत गुण । मनुष्यें काय सांगावी खुण । परंतु अध्यात्मग्रंथ- श्रवण । होतां उमजे ॥ ४० ॥ इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे अष्टादश- दशके देहदुर्लभतानिरूपणं नाम चतुर्थः समासः ॥ ४ ॥ १. खाण. २. स्फूर्तिरूप. ३. वासनेमुळें. ४. ईशसंकल्प. ५. महात्मे.