दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३९२ श्रीदासबोध. [ दशक अरंत्रपरत्रांचा ॥ २२ ॥ इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे अष्टादशदशके उ- त्तमपुरुषनिरूपणं नाम षष्ठः समासः ॥ ६ ॥ ७. जनस्वभाव. श्रीगणेशाय नमः ॥ जनाचा लालुची स्वभाव । आरंभींच म्हणती देव । म्हणजे मजला कांहीं देईल देव । ऐसी वासना ॥ १ ॥ कांहींच भक्ति केली नसतां । आणि इच्छिती प्रसन्नता । जैसें कांहींच सेवा न करितां । स्वा- मीस मागती ॥ २ ॥ कष्टेंविण फळ नाहीं । कष्टेंविण राज्य नाहीं । केल्या- विण होत नाहीं । साध्य जनीं ॥ ३ ॥ आळसें काम नासतें । हें तों प्रत्य- यास येतें । कष्टाकडे चुकवितें । हीन जन ॥ ४ ॥ आधीं कष्टाचें दुःख सो- सिती । ते सुखाचें फळ भोगिती । आधीं आळसें सुखावती । त्यांसि पुढें दुःख ॥ ५ ॥ इहलोक अथवा परलोक । दोहींकडे सारखाच विवेक । दीर्घ- सूचनेचें कौतुक । कळलें पाहिजे ॥ ६ ॥ मेळविती तितुकें भक्षिती । ते क- ठिण काळीं मरोन जाती । दीर्घसूचनेनें वर्तती । तेचि भले ॥ ७॥ इहलोकींचा संचितार्थ । परलोकींचा परमार्थ । संचितेंविण व्यर्थ । जितेचि मेले ॥ ८ ॥ एकदां मेल्यानें सुटेना । पुनः जन्मोजन्मीं यातना । आपणास मारी वांच- वीना । तो आत्महत्यारा ॥ ९ ॥ प्रतिजन्मीं आत्मघात । कोणीं करावें गणित । या कारणें जन्म मृत्यु । केवीं चुके ॥ १० ॥ देव सकळ कांहीं करि- तो । ऐसें प्राणिमात्र बोलतो । याचे भेटीचा लाभ तो । अकस्मात् झाला ॥ ११ विवेकाचा लाभ घडे । जेणें परमात्मा ठायीं पडे । विवेक पाहतां सांपडे । विवेकी जनीं ॥ १२ ॥ देव पाहतां आहे एक । परंतु करितो अ- नेक । त्या अनेकांस ऐक । म्हणों नये कीं ॥ १३ ॥ देवाचें कर्तृत्व आणि देव । कळला पाहिजे अभिप्राय । कळल्याविण कित्येक जीव । उगेच बोल- ती ॥ १४ ॥ उगेच बोलती मूर्खपणें । शहाणपण वाढवावयाकारणें । तृप्ती- लागीं उपाव करणें । ऐसें झालें ॥ १५ ॥ जिहीं उदंड कष्ट केले । ते भाग्य भोगून गेले । येर ते बोलतचि राहिले । करंटे जन ॥ १६ ॥ करंठ्याचें क- रंटलक्षण । समजोन जाती विचक्षण । भल्याचें उत्तम लक्षण । करंट्यास १. इहपरलोकीं. २. दूरदृष्टीचें. ३. देव. ४. चतुर.