दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

४१४ श्रीदासबोध. [ दशक

अशक्ताला । नाना बुद्धि शक्ताला । म्हणोनि शिकवाव्या ॥२२॥ व्याप हो- ईल तों राहावें । व्याप राहतां उठोन जावें । आनंदरूप फिरावें । कोठें तरी ॥ २३॥ उपाधीपासून सुटला । तो निस्पृहपणें बळावला । जिकडे अनुकूल तिकडे चालिला । सावकाश ॥२४॥ कीर्ति पाहतां सुख नाहीं । सुख पाह- तां कीर्ति नाहीं । केल्याविण कांहींच नाहीं । कोठें तरी ॥ २५॥ येरवीं काय राहतें । होणार तितुकें होऊन जातें । प्राणिमात्र अशक्त तें । पुढें आहे ॥ २६ ॥ आधींच तकवा सोडिला । मध्येंच धिंवेंसा सांडिला । तरी सं- सार हा शेवटाला । कैसा पावे ॥२७॥ संसार मुळींच नासका । विवेकें क- रावा नेटका । नेटका करितां फिका । होत जातो ॥२८॥ ऐसा याचा जिन- साना । पाहतां काळों येतें मना । परंतु धीर सांडावा ना । कोणी एकें ॥२९॥ धीर सांडितां काय होतें । अवघें सोसावें लागतें । नाना बुद्धि नाना मतें । शाहणा जाणे ॥ ३० ॥ इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे एकोनविंशतिद- शके विवेकलक्षणनिरूपणं नाम दशमः समासः ॥ १० ॥ ओवी २८५.

---

दशक विसावा. १. पूर्णापूर्ण. श्रीगणेशाय नमः ॥ प्राण व्यापक मन व्यापक । पृथ्वी आप तेज व्या- पक । वायु आकाश त्रिगुण व्यापक । अंतरात्मा मूळमाया ॥ १ ॥ निर्गुण ब्रह्म तें व्यापक । ऐसें अवघेंच व्यापक । तरी हें सगट कीं काय एक । भेद आहे ॥ २ ॥ आत्मा आणि निरंजन । येणें वाढतें अनुमान । आत्मा सगुण कीं निर्गुण । आणि निरंजन ॥ ३ ॥ श्रोता संदेहीं पडला । तेणें संदेह वाढला । अनुमान धरून बैसला । कोण तो कैसा ॥ ४ ॥ ऐका पाहि- ली आशंका । अवघा गलबला करूं नका । प्रगट करून विवेका । प्रत्यय पाहावा ॥ ५ ॥ शरीरेंपाडें सामर्थ्यंपाडें । प्राणी व्यापक तरी निवाडे । परी पाहतां मनाएवढें । चपळ नाहीं ॥ ६ ॥ चपळपण एकदेशी । पूर्ण व्या- पकता नव्हे त्यासी । पाहतां पृथ्विच्या व्यापासी । सीमा आहे ॥ ७॥ तै-

---

१. धैर्य. २. शरीराच्या व बळाच्या मानानें. ३. विस्तारास.