दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri. Funding: MIDF

१६२ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां तथा 'निवेदितश्च नरपतिरसुभिर्मामवियोज्योपच्छन्दनैरेव स्वं ते दाप- यितुं प्रयतष्यते । तन्नः पथ्यम्' इति । ( ५८ ) श्रुत्वैव च त्वदनुभावप्रत्ययादनतित्रस्नुना तेन तत्तथैव संपादितम् । अथाहं त्वदभिज्ञानप्रत्ययिताया रागमञ्जर्याः सकाशाद्यथेप्सि- तानि वसूनि लभमाना राजदुहितुरम्बालिकाया धात्रीं माङ्गलिकां त्वदा- दिष्टेन मार्गेणान्वरञ्जयम् । तामेव च संक्रमीकृत्य रागमञ्जर्याश्चाम्बालि- कायाः सख्यं परमवीवृधम् । अहरहश्च नवनवानि प्राभृतान्युपहरन्ती

अवियोज्य मत्प्राणदण्डमकृत्वा । उपच्छन्दनैः सान्त्वनावचनैः । स्वं धनम् चर्मरत्नरूपम् । ते-तुभ्यं धनमित्रायेत्यर्थः । नोऽस्माकम् । पथ्यं हितकरमनु- कूलमिति शेषः । ( ५८ ) त्वदनुभावप्रत्ययात्-त्वत्प्रतापज्ञानात् । धनमित्रोऽपहारवर्मणः प्रतापं सम्यगेव जानातीति हेतोरिति भावः । अनतित्रस्नुना-नातिभीतेन । तेन धनमि- त्रेण । तत्-अपहारवर्मोक्तम् । तथैव-तत्कथितेनैव प्रकारेण । अहं-शृगालिका त्वदभीति-तव भवतोऽभिज्ञानेन विश्वासोत्पादकचिह्नेन प्रत्ययिताया विश्वासं गमितायाः । राजदुहितुः अङ्गदेशाधिपतिकन्यायाः । धात्रीमुपमातरम् । त्वदा- दिष्टेन भवत्प्रदर्शितेन । मार्गेणोपायेन । अन्वरञ्जयम् अनुरञ्जितवती-आकृष्ट- वतीति यावत् । ताम् माङ्गलिकाम् । संक्रमीकृत्य द्वारीकृत्य । अवीवृधम् अवर्धयम् वृधेर्णिजन्ताल्लुङ् । प्राभृतानि-उपायनानि । प्राभृतं तु प्रदेशनम् । 'उपायनमुप-

निर्भर है ।' ऐसा निवेदन करनेसे अंगराज भी सांत्वनासे ही मुझसे आपकी (धनमित्रकी) चर्मरत्नमंजिका देनेके लिए आग्रह करेंगे तथा मेरे प्राणोंको भी न लेंगे । ते सान्त्वनारूपी आदेश मेरे लिए हितकर होंगे । ( ५८ ) यह श्रवण करके आपके (अपहारवर्माके ) प्रतापके अभिमानसे उस धनमित्र ने नातिशय भीतिसे आपके द्वारा कहा हुआ कार्य तथा आपके कथितप्रकारके अनुसार ही सम्पादित कर दिया । इसके अनन्तर मैंने आपके विश्वसनीय चिह्न द्वारा रागमञ्जरीको सब बातोंका विश्वास करा करके उस रागमञ्जरीसे इच्छानुकूल धन प्राप्त किया । फिर अङ्ग- देशाधिपतिकी राजकुमारी अम्बालिकाकी मांग्लिका नामक धात्रीसे आपके आदेशानुसार उपायोंसे घनिष्ठता की । उसी मांग्लिका धात्रीके द्वारा मैंने रागमञ्जरी और अम्बालिकामें परस्पर परममित्रत्व करा दिया । नित्यप्रति नये-नये उपहारोंको ले जाती हूँ और अनेकों मनोहर कथा-वार्ताओंके कथनसे उस अम्बालिका राजकुमारीकी कृपापात्री बन गयी हूँ ।

Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu