दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)
महाकवि दण्डी द्वारा
स्रोत: दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा) · चौखम्बा संस्कृत सीरीज · 1968 (उद्गम)
पृष्ठ 200, कुल 474 में से
संदर्भ में पढ़ेंCC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF २०२ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां क्रियम्, आमीलितलोचनेन्दीवरम्, अविभ्रान्तभ्रूपताकम्, उद्भिद्यमानश्रम- जलपुलकभिन्नशिथिलचन्दनतिलकम्, आननेन्दुसंमुखालकलतां च विश्र- ब्धप्रसुप्तामतिधवलोत्तरच्छदनिमग्नप्रायैकपार्श्वतया चिरविलसनखेदनि- श्चलां शरदम्भोधरोत्सङ्गशायिनीमिव सौदामनीं राजकन्यामपश्यम् । ( ६५ ) दृष्ट्वैव स्फुरदनङ्गरागश्चकितश्चोरयितव्यनिरुपहस्तयैव ताव- तिलकक्रिया यस्मिंस्तद्यथा तथा । आमीलितेति-आमीलिते निमीलिते लोचने इन्दीवरे नीलोत्पले इव यस्मिंस्तद्यथा तथा । अविभ्रान्तेति-अविभ्रान्ते निश्चले भ्रुवौ पताके इव यस्मिन् तद्यथा तथा । उद्भिद्येति-उद्भिद्यमानेन निर्गच्छता श्रमजलपुलकेन घर्मजनितरोमाञ्चेन भिन्नं मिश्रितमत एव शिथिलं कपालाद् गलितं चन्दनतिलकं यस्मिंस्तद्यथा तथा । आननेति-आननेन्दोर्मुखचन्द्रस्य सम्मुखे अलकाश्चूर्णकुन्तला लता इव यस्मिंस्तद्यथा तथा । अत्रालकानां कल- ङ्कसाम्यं बोद्धव्यम् । विश्रब्धसुप्तां निःशङ्कनिद्रिताम् । अतिधवलेति-अतिधवले- ऽतिशुभ्रे उत्तरच्छदे। आस्तरणे निमग्नप्रायः बाहुल्येन मग्नः एकः पार्श्वो यस्या- स्तस्या भावः तया । चिरेति-चिरं दीर्घकालं विलसनेन स्फुरणेन यः खेदः श्रम- स्तेन निश्चलां स्थिराम् । शरदिति-शरदम्भोधरस्य शारदमेघस्योत्सङ्गे क्रोडे शेते तच्छीलाम् सौदामनीं विद्युत्म् । ( ६५ ) स्फुरदनङ्गरागः स्फुरन् वर्धमानः अनङ्गस्य कामस्य राग आवेशो जिसने गालोंपर रखे हुए पल्लवरूपी हाथोंसे अपने कर्णावतंसके कृत्यको प्रकट कर दिया है। ( उसके कपोल-संक्रान्त हाथ ही कर्णपल्लव थे)। जिसका उपरी कपोलप्रदेश ही मानो, सीसा हो, उसी सीसेके तलपर प्रतिबिम्बित अनेकवर्णोंके उल्लोच वही मानो पत्र हों उसीपर उत्पन्न पत्राकार रूपमें समूहके जो तिलकक्रिया ( ऐसी ) जिसने अपने नीले कमलके समान नेत्र बन्द कर लिये हैं। जिसकी निश्चल भौंहें झण्डेके समान हैं। जिसके तिलकका चन्दन घर्मजनित रोमाञ्चसे उत्पन्न पसीनेके जलसे कुछ आर्द्र होकर बहने लगा। मुखचन्द्रके सम्मुख चूर्णकुन्तल बाल लताके समान है। अत्यन्त सफेद आस्तरणके ऊपर एक करवटसे घोर निद्रामें सोयी है। और जो अत्यन्त विस्फुरणके परिश्रमसे निश्चलसी दीख रही है। वह मानो, शरत्कालीन मेघके उत्संग ( गोद ) में सोयी हुई विद्युत्के समान है। ऐसी राजकुमारीको देखा। ( ६५ ) देखते ही मैं कामदेवके रागसे विह्वल होकर चोरीकी इच्छा भूल गया और Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu