दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

२८ दशकुमारचरितम् । [ पूर्वपीठिकायां ( ५९ ) स कुत्र गतः, केन वा गृहीतः, परीच्यापि न वीक्ष्यते तन्मु- खावलोकनेन विनानेकान्यहान्यतीतानि । किं करोमि, क्व यामि, भवद्भिर्न किमदर्शि' इति । ( ६० ) 'द्विजोत्तम, कश्चिदत्र तिष्ठति । किमेष तव नन्दनः सत्यमेव । तदेनं गृहाण' इत्युक्त्वा दैवानुकूल्येन मह्यं तं व्यतरन् । ( ६१ ) तेभ्यो दत्ताशीरहं बालकमङ्गीकृत्य शिशिरोदकादिनोपचारे- णाश्वास्य निःशङ्कं भवदङ्कं समानीतवानस्मि । एनमायुष्मन्तं पितृरूपो भवानभिरक्षतात्' इति । ( ६२ ) राजा हृदापन्निमित्तं शोकं तन्नन्दनवलोकनसुखेन किञ्चि- दधरीकृत्य तमुपहारवर्मनाम्नाहूय राजवाहनमिष पुपोष । ( ५९ ) स मत्पुत्रकः । परीक्ष्य अन्विष्य । अहानि दिनानि । अतीतानि गतानि । अदर्शि दृष्टः । ( ६० ) कश्चित् एको बालकः । नन्दनः सुतः । दैवानुकूल्येन देवानुग्रहेण । व्यतरन् दत्तवन्तः । ( ६१ ) तेभ्यः किरातेभ्यः । दत्ता अर्पिता आशिषो येन सः । अङ्गीकृत्य गृहीत्वा । शिशिरोदकादिना शीतलजलादिरूपेण शुश्रूषणेन । आश्वास्य स्वस्थं कृत्वा भवदङ्कं भवत्समीपम् । पितृरूपः पितृतुल्यः । अभिरक्षतात् रक्षतु । तुह्योस्तातङ्ङाशिष्य- न्यतरस्याम् इति तातङ् । ( ६२ ) राजा राजहंसः । सुहृदो मित्रस्य प्रहारवर्मणः आपद् विपद् निमित्तंकारणं यस्य तम् । तस्य मित्रस्य नन्दनस्य सुतस्य विलोकनाद् दर्शनाद् यत्सुखं तेन । अधरी- कृत्य स्वल्पीकृत्य । उपहारवर्मनाम्ना । आहूय आकार्य । राजवाहनमिव स्वतनयवत् । ( ५९ ) किन्तु, लौटने पर मैंने उसे वहां न पाया । नहीं ज्ञात हुआ कि वह कहाँ गया, उसे कौन जानवर ले गया । अन्वेषण करनेपर भी उसे नहीं पाया उसका मुख देखे विना कई दिन व्यतीत हो गये । क्या करूँ ? आपलोगों ने उसे देखा है ? ( ६० ) हे विप्र ? एक बालक यहाँ है । क्या सत्य ही आपका पुत्र है ? लीजिए इसे आप ले जाइये । ऐसा कहते हुए उन्होंने इस बालकको मुझे दैवानुकूल होनेसे दे दिया । ( ६१ ) मैंने उन लोगोंको आशीर्वाद दिया तथा शीतल जलोपचारसे इस बालकको निःशंक कराकर आपके अंकमें ला रहा हूं । इस आयुष्मान बालकके आप पितातुल्य हैं । अतः इसकी आप रक्षा करें । ( ६२ ) यह श्रवणकर राजाने सुहृदके विपत्ति जनित दुःखोंको उस बालकके मुखदर्शन से थोड़ा-थोड़ा दूर किया और उसका नाम उपहारवर्मा रखकर राजवाहनकी तरह उसका भी लालन-पालन करना प्रारम्भ किया ।