गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ९३ मन्दाग्नौ रामठायं चूर्णम् । रामठं रुचकं वह्निर्बचाजीरकनागरम् । विडङ्गं चित्रकं कुष्ठं कणामरिचवेतसम् ॥ २४४ ॥ दीप्यकं चेति सर्वाणि समभागानि कारयेत् । चूर्णमुष्णाम्बुना पीतं वह्निवृद्धिकरं परम् ॥ २४५ ॥ सर्वाङ्गशूले चित्रकाद्यं चूर्णम् । चित्रकं पिप्पलीमूलं पिप्पली गजपिप्पली । हिङ्गु पुष्करमूलं च दाडिमं कृष्णजीरकम् ॥ २४६ ॥ विडङ्गधान्यहपुषाशताह्वाहिङ्गुपत्रिकाः । चव्याम्लवेतसाजाजीबस्तगन्धाशटीवचाः ॥ २४७ ॥ तुम्बरूण्यजमोदा च यवानी रुचकं तथा । समभागानि सर्वाणि सर्वैस्तुल्यं तु नागरम् ॥ २४८ ॥ सूक्ष्मचूर्णं ततः कृत्वा मातुलुङ्गेन भावयेत् । ततो बिडालपदकं पिबेदुष्णेन वारिणा ॥ २४९ ॥ मद्येन मस्तुना वापि यूषेणापि रसेन वा । जयेत्सर्वाङ्गजं शूलं कोष्ठगं कुक्षिगं तथा ॥ २५० ॥ अर्शोजठरगुल्मघ्नं दीपनीयं विशेषतः । चित्रकाद्यमिदं चूर्णमामवातहरं परम् ॥ २५१ ॥ मन्दाग्नौ सैन्धवाद्यं चूर्णम् । सिन्धुसौवर्चलव्योषपथ्याजीरकचित्रकैः । विडङ्गयावशूकाह्वपाक्यग्रन्थिकरोमकैः ॥ २५२ ॥ तृवृच्चव्ययुतैश्चूर्णं तक्रेणाम्लाम्बुना पिबेत् । कल्पितं वह्निदीप्त्यर्थं प्रातरुत्थाय मानवः ॥ २५३ ॥ वातव्याधौ सामुद्राद्यं चूर्णम् । सामुद्रसौवर्चलसैन्धवानां क्षारो यवानामाजमोदभागः । हरीतकीपिप्पलीशृङ्गवेरं हिङ्गु विडङ्गं च समानि कुर्यात् ॥२५४॥