गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

६.] गदनिग्रहः । १६९ रोध्रासवोऽयं कफपित्तमेहान्क्षिप्रं निहन्याद्विपलप्रयोगात् । पाण्ड्वामयार्शांस्यर्रुचिं ग्रहण्या दोषं किलासं विविधं च कुष्ठम् ४५ प्रमेहे देवदार्वासवः । देवदारुतुलार्धं तु वासायाः पलविंशतिः । शक्राह्वदन्तीमञ्जिष्ठास्तगरं रजनीद्वयम् ॥ ४६ ॥ रास्ना मुस्तं शिरीषं च कृमिघ्नं खदिरार्जुनौ । भागान्दशपलान्कृत्वा गुडूच्याश्चित्रकस्य च ॥ ४७ ॥ चन्दनस्य यवान्याश्च रोहिण्या वत्सकस्य च । भागान् पञ्चपलानेतानष्टद्रोणेऽम्भसः पचेत् ॥ ४८ ॥ द्रोणशेषे कषाये तु पूते शीते प्रदापयेत् । धातक्याः षोडशपलं माक्षिकस्य तुलात्रयम् ॥ ४९ ॥ चतुःपलं त्रिजाताच्च व्योषस्य च पलद्वयम् । पलद्वयं केसरस्य प्रियङ्गोश्च पलद्वयम् ॥ ५० ॥ घृतभाण्डे निदध्याच्च मासमेकं प्रयत्नतः । प्रमेहान्मूत्रकृच्छ्रांश्च वातरोगान् सुदारुणान् ॥ ५१ ॥ ग्रहण्यर्शोविकारांश्च देवदार्वासवो जयेत् । कुष्ठे कनकारिष्टः । खदिरकषायद्रोणं कुम्भे घृतभाविते समावाप्य । पलिकां मात्रां क्षेप्यां कृत्वा तामेव सूक्ष्मचूर्णं तु ॥ ५२ ॥ त्रिफलात्रिकटुकराजनीकतकत्वग्बाकुचीगुडूच्यश्च । सविडङ्गमत्र मधुपलशतद्वयं प्रक्षिपेत्सर्वम् ॥ ५३ ॥ धातकीपलान्यष्टौ क्वाथे चास्मिन्प्रदेयानि । प्रातः प्रातस्तु पिबेन्नाशयति चिरोत्थितं कुष्ठम् ॥ ५४ ॥ मासेन सर्वरोगान्निहन्ति च शोफमेहांश्च । निर्जितकासश्वासो गुदकीलभगन्दरैर्विनिर्मुक्तः ॥ ५५ ॥ कनकारिष्टं प्रपिबन्भवति पुमान्कनककान्तिश्च । १५