गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

घृताधिकारः १] गदनिग्रहः । २०३ एतद्व्याधिसमूहस्य रोगराज्ञः समुच्छ्रितम् । रूपमेकादशविधं सर्पिरग्र्यं व्यपोहति ॥ ६३ ॥ महातिक्तकं घृतम् । निम्बः सप्तच्छदः पाठा गुडूची सशतावरी । कृतमालः करञ्जौ द्वौ खदिरो वत्सको धवः ॥ ६४ ॥ सपटोलः पर्पटको विशाला चित्रकस्तथा । एतानि समभागानि कषायमुपकल्पयेत् ॥ ६५ ॥ भेषजानि प्रपेष्याणि तत्रेमानि प्रदापयेत् । भूनिम्बः कटुका मुस्ता दन्ती पर्पटको वचा ॥ ६६ ॥ विशालातिविषे मूर्वा यष्ट्याह्वं सारिवाद्वयम् । अवल्गुजा हरिद्रे द्वे दुःस्पर्शा रक्तचन्दनम् ॥ ६७ ॥ कृमिघ्नः पिप्पली पाठा चित्रको देवदारु च । भल्लातकान्युशीरं च सम्पाकः सकलिङ्गकः ॥ ६८ ॥ एतैरक्षप्रमाणैस्तु घृतस्यार्द्धाढकं पचेत् । धात्रीरसस्तु द्विगुणो घृतात्क्वाथश्चतुर्गुणः ॥ ६९ ॥ सर्पिरेतन्नरः पीत्वा सर्वकुष्ठैर्विमुच्यते । वातरक्तं सवीसर्पं रक्तस्रावं च दारुणम् ॥ ७० ॥ पित्तासृक्कामलाकण्डूगरान् योगशतैरपि । असाधितान् महारोगान् महातिक्तं प्रसाधयेत् ॥ ७१ ॥ वातव्याधौ दशमूलार्थं घृतम् । द्रोणेऽम्भसः पचेद्भागान् दशमूल्याश्चतुःपलान् । यवकोलकुलत्थानां भागैः प्रस्थोन्मितैः सह ॥ ७२ ॥ पादशेषे रसे पिष्टैर्जीवनीयैः सशर्करैः । तथा खर्जूरकाश्मर्यद्राक्षाबदरफल्गुभिः ॥ ७३ ॥ सक्षीरैः सर्पिषः प्रस्थं सिद्धं केवलवातनुत् । निरत्ययं प्रयोक्तव्यं पानाभ्यञ्जनबस्तिषु ॥ ७४ ॥